Ters İbraz (Chargeback) Oranlarını %1’in Altında Tutmak İçin Neler Yapılmalıdır?

Ödeme ve elektronik para kuruluşları için en kritik metriklerden biri olan ters ibraz (chargeback) oranları, hem finansal sağlığı hem de kurumsal itibarı doğrudan etkiler. Kart şemaları tarafından genellikle %1 olarak belirlenen bu eşiğin aşılması, işletmeleri yüksek para cezaları ve hatta POS hizmetlerinin sonlandırılması gibi ciddi yaptırımlarla karşı karşıya bırakabilir. Özellikle Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) yayımladığı risk yönetimi rehberi, bu alandaki sorumlulukları net bir şekilde ortaya koyarak proaktif ve teknoloji odaklı tedbirleri zorunlu hale getirmiştir. Bu makalede, TCMB rehberi ışığında chargeback oranlarını %1’in altında tutmak için gereken stratejik, operasyonel ve teknolojik adımları detaylı bir şekilde ele alacağız.

Ters İbraz (Chargeback) Kavramı ve İşletmeler İçin Stratejik Önemi

Ters ibraz, bir kart sahibinin, kredi kartı ekstresindeki bir işleme itiraz etmesi ve bu itirazın bankası tarafından haklı bulunması üzerine işlem tutarının üye işyerinden geri alınarak kart sahibine iade edilmesi sürecidir. Bu süreç, sadece basit bir para iadesi olmanın ötesinde, ödeme ekosistemindeki tüm paydaşlar için ciddi sonuçlar doğuran karmaşık bir mekanizmadır.

Ters İbraz (Chargeback) Nedir?

Chargeback, tüketicinin bankasına başvurarak belirli bir harcamanın hatalı, hileli veya sözleşmeye aykırı olduğunu bildirmesiyle başlar. Bu itiraz; ürünün teslim edilmemesi, hizmetin belirtilen kalitede olmaması, kart bilgilerinin çalınarak hileli işlem yapılması (fraud) veya teknik bir hata gibi çeşitli nedenlere dayanabilir. Süreç, kartı veren banka (issuer) ile işyeri bankası (acquirer) arasında, kart şemalarının (Visa, Mastercard vb.) belirlediği kurallar çerçevesinde yürütülür ve sonuçta işyeri, genellikle hem işlem tutarını hem de ek ceza ücretlerini ödemek zorunda kalır.

Yüksek Chargeback Oranlarının Finansal ve İtibari Sonuçları

Yüksek ters ibraz oranları, işletmeler için çok yönlü bir tehdit oluşturur. Doğrudan finansal kayıplar, geri ödenen işlem tutarları ve bankalar tarafından uygulanan ceza ücretlerinden kaynaklanır. Ancak dolaylı maliyetler çok daha yıkıcı olabilir. Sürekli yüksek chargeback oranlarına sahip bir işletme, bankalar ve ödeme hizmeti sağlayıcıları nezdinde “yüksek riskli” olarak sınıflandırılır. Bu durum, işlem ücretlerinin (MDR) artmasına, ek teminatlar istenmesine ve en kötü senaryoda, kartlı ödeme kabul etme yetkisinin tamamen iptal edilmesine yol açabilir. Ayrıca, sürekli müşteri şikayetleri ve iade süreçleri, marka itibarını zedeler ve müşteri güvenini sarsar.

%1 Eşiğinin Sektörel Önemi ve Kart Şemaları Kuralları

Visa ve Mastercard gibi uluslararası kart şemaları, ekosistemin güvenliğini sağlamak amacıyla üye işyerleri için belirli performans eşikleri belirlemiştir. Genellikle aylık toplam işlem sayısının %1’ini aşan chargeback oranı, bir alarm sinyali olarak kabul edilir. Bu eşiğin aşılması durumunda işletmeler, “izleme programlarına” (monitoring programs) alınır. Bu programlar, artan denetimler ve her bir chargeback işlemi için katlanarak artan para cezaları içerir. Eğer oranlar düşürülemezse, sonuç işyerinin ödeme sisteminden çıkarılmasına kadar varabilir. Bu nedenle %1 eşiği, sadece bir metrik değil, işletmenin finansal sürdürülebilirliği için kritik bir hayatta kalma çizgisidir.

Yasal Çerçeve: TCMB Risk Yönetimi Rehberi ve Chargeback Önleme Sorumluluğu

Türkiye’de faaliyet gösteren ödeme ve elektronik para kuruluşları için ters ibraz yönetimi, sadece ticari bir gereklilik değil, aynı zamanda yasal bir zorunluluktur. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından yayımlanan “Ödeme ve Elektronik Para Kuruluşlarınca Sunulan Hizmetlerin Yasa Dışı Faaliyetlerde Kullanılmasının Önlenmesine İlişkin Risk Yönetimi Rehberi,” bu alandaki kuralları ve beklentileri net bir şekilde belirlemiştir.

TCMB Rehberi’nin Amacı ve Ödeme Kuruluşları İçin Kapsamı

TCMB tarafından hazırlanan bu rehber, 6493 sayılı Kanun kapsamında faaliyet gösteren tüm ödeme ve elektronik para kuruluşlarını (Kuruluşlar) hedef alır. Rehberin temel amacı, bu kuruluşların sunduğu hizmetlerin yasa dışı bahis, kumar, dolandırıcılık gibi suç faaliyetlerinde kullanılmasını engellemektir. Bu kapsamda, kuruluşların proaktif tedbirler alarak hem finansal sistemi korumaları hem de kendi operasyonel risklerini yönetmeleri beklenmektedir. Rehber, uyulması gereken asgari standartları belirleyerek kuruluşlara net bir yol haritası sunar.

Yasa Dışı Faaliyetler Kapsamında Sahtekârlık ve Dolandırıcılığın Yeri

Ters ibrazların önemli bir kısmı, sahtekârlık ve dolandırıcılık kaynaklı işlemlerden doğar. Çalıntı kart bilgileriyle yapılan alışverişler, hesap ele geçirme (ATO) saldırıları veya kimlik hırsızlığı gibi eylemler, doğrudan chargeback taleplerine neden olur. TCMB rehberi, bu tür mali suçların tespitini ve önlenmesini, kuruluşların birincil sorumlulukları arasında sayar. Dolayısıyla, etkili bir chargeback yönetim stratejisi, aynı zamanda rehberin işaret ettiği yasa dışı faaliyetlerle mücadelenin de ayrılmaz bir parçasıdır.

Otomatik Takip Mekanizmalarının Yasal Bir Zorunluluk Olması

Rehberin en kritik maddelerinden biri, riskli işlemlerin tespit ve takibine yönelik mekanizmalarla ilgilidir. Tebliğ’in 19. maddesine atıfta bulunan rehber, “Kuruluşların sahtekârlık ve dolandırıcılık amaçlı işlemleri… tespit etmek ve önlemek amacıyla kuracakları takip mekanizmalarının manuel olmaması gerektiğini” açıkça belirtir. Bu, Excel tabloları veya insan gözüne dayalı periyodik kontrollerin artık yeterli olmadığı anlamına gelir. Kuruluşlar, işlemleri gerçek zamanlı olarak izleyen, anormal durumları anında tespit eden ve müdahale imkanı sunan otomatik sistemler kurmakla yükümlüdür. Manuel süreçler, bu otomatik sistemleri sadece destekleyici bir rol oynayabilir.

Risk Temelli Yaklaşımın Önemi ve Proaktif Tedbirler

TCMB, “kuralcı” bir yaklaşım yerine “risk temelli” bir yaklaşımı benimsemeyi teşvik etmektedir. Rehberde belirtilen risk unsurları asgari bir çerçeve sunar. Ancak her kuruluşun kendi iş modeline, müşteri profiline ve hizmet tipine özgü risk değerlendirmesi yapması ve takip senaryolarını proaktif bir şekilde sürekli olarak geliştirmesi beklenir. Bu yaklaşım, dolandırıcıların sürekli değişen taktiklerine karşı dinamik ve esnek bir savunma hattı oluşturmayı hedefler. Sadece bilinen dolandırıcılık türlerine karşı değil, aynı zamanda ortaya çıkan yeni tehditlere karşı da hazırlıklı olmayı gerektirir.

Proaktif Savunma: Üye İşyeri Kabul ve Değerlendirme Süreçlerinin Sıkılaştırılması

Ters ibrazla mücadelenin en etkili yolu, sorunu kaynağında, yani riskli üye işyerlerini sisteme dahil etmeden önce engellemektir. Sağlam bir üye işyeri kabul (onboarding) ve değerlendirme süreci, dolandırıcılık kaynaklı chargeback’lerin büyük bir kısmını proaktif olarak önleyebilir. TCMB rehberi de bu ilk savunma hattının ne kadar kritik olduğuna dair önemli ipuçları vermektedir.

Risk Odaklı Üye İşyeri Kabul Politikası Oluşturma

Her ödeme kuruluşunun, potansiyel üye işyerlerini değerlendirmek için net ve belgelenmiş bir kabul politikası olmalıdır. Bu politika, sadece standart ticari belgelerin toplanmasından ibaret olmamalıdır. İşyerinin faaliyet gösterdiği sektörün risk seviyesi, geçmiş ticari performansı, sahiplik yapısı ve online itibarı gibi unsurları içeren çok katmanlı bir risk değerlendirmesi yapılmalıdır. Özellikle e-pin satışı, döviz alım-satımı, oyun kredisi gibi yüksek riskli sektörlerde faaliyet gösteren işletmeler için daha sıkı kontroller (Enhanced Due Diligence – EDD) uygulanmalıdır.

TCMB Rehberi Kriterlerine Göre Şüpheli Şirket Yapılarının Tespiti

TCMB rehberi, dolandırıcılık amacıyla kurulmuş paravan şirketlerin tespitine yönelik spesifik kriterler sunmaktadır. Bu kriterler, üye işyeri kabul sürecinde mutlaka dikkate alınmalıdır:

Benzer Ortaklık Yapıları ve Düşük Sermayeli Şirketler

Rehber, “benzer ortaklık yapılarına ve düşük sermayeye sahip birden fazla şirket kurulması” durumuna dikkat çeker. Özellikle aynı kişilerin, asgari sermaye ile art arda farklı şirketler kurup bu şirketler üzerinden ödeme hizmeti almak istemesi şüpheli bir durumdur. Bu tür yapılar, genellikle bir şirketle ilgili sorun yaşandığında hızla diğerine geçmek için kullanılır.

Tecrübesiz Kişilerce Kurulan ve Ani Ciro Artışı Yaşayan Şirketler

Faaliyet gösterdiği alanda tecrübesi olmayan, genç veya ticari geçmişi zayıf kişiler tarafından kurulan şirketlerin kısa sürede sektör ortalamasının çok üzerinde ciro yapması, rehber tarafından bir risk unsuru olarak belirtilmiştir. Bu durum, genellikle yasa dışı bahis veya sahte ürün satışı gibi faaliyetlerle elde edilen gelirlerin sisteme sokulmaya çalışıldığını gösterebilir.

Gerçek Faydalanıcı ve Ticaret Sicili Kayıtlarının Karşılaştırılması

İşyerinin beyan ettiği sahiplik yapısı ile ticaret sicili kayıtlarındaki nihai faydalanıcı (UBO – Ultimate Beneficial Owner) bilgilerinin tutarlı olması kritiktir. Rehber, “işyerinin sahipliği/nihai kontrolünde bulunan gerçek/tüzel kişilerin ticaret sicili kayıtlarından farklı olduğunun tespit edilmesi” durumunu bir uyarı işareti olarak ele alır. Gerçek faydalanıcının tespiti, paravan şirketlerin arkasındaki kişileri ortaya çıkarmak için zorunludur.

Yeni Kurulan ve Ticari Geçmişi Olmayan İşyerleri İçin Özel Limit ve Kontroller

TCMB rehberi, ticari geçmişine ilişkin finansal bilgi sunamayan yeni işyerleri için özel ciro limitleri belirlemiştir. Örneğin, ilk ay için 250.000 TL, ilk iki ay için 500.000 TL gibi kademeli limitler getirilmesi, bu işyerlerinin ani ve kontrolsüz hacimlere ulaşarak büyük dolandırıcılık olaylarına karışmasını engellemeyi amaçlar. Bu limitler aşıldığında, işyerinden ek belgeler (fatura, teslimat kanıtı vb.) talep edilmeli ve faaliyetleri daha yakından izlenmelidir.

Web Sitesi ve Faaliyet Alanı Uygunluk Denetimleri

E-ticaret siteleri için web sitesi denetimi, onboarding sürecinin vazgeçilmez bir parçasıdır. Bu denetimler, dolandırıcılık potansiyelini erken aşamada tespit etmeye yardımcı olur.

Satışa Sunulan Mal/Hizmet ve İşlem Tutarlarının Uyumluluğu

İşyerinin web sitesinde sergilediği ürün veya hizmetlerin fiyatları ile POS üzerinden geçen işlem tutarları arasında mantıksal bir tutarlılık olmalıdır. Örneğin, ortalama 50 TL’lik ürünler satan bir siteden sürekli 1.000 TL gibi düz tutarlı işlemler geçmesi, sitenin farklı bir amaçla (örneğin, para aklama veya yasa dışı bahis tahsilatı) kullanıldığına işaret edebilir.

İşyeri Domain Yaşının Kontrolü

Rehber, “işlem yapılan işyeri domain yaşının 3 aydan küçük olması” durumunu bir risk unsuru olarak tanımlar. Dolandırıcılar, genellikle hızla yeni web siteleri açıp kısa süreli vurgunlar yaptıktan sonra bu siteleri kapatırlar. Bu nedenle yeni tescil edilmiş bir domain üzerinden yüksek hacimli işlem talebi gelmesi, her zaman şüpheyle karşılanmalıdır.

Gerçek Zamanlı Tespit: TCMB Rehberi Işığında İşlem Anında Uygulanacak Kontroller

Üye işyeri kabul süreçleri ne kadar sıkı olursa olsun, riskli işlemlerin bir kısmı sisteme sızabilir. Bu noktada ikinci savunma hattı olan gerçek zamanlı işlem izleme devreye girer. TCMB rehberi, bu izlemenin manuel değil, otomatik sistemlerle yapılması gerektiğini ve işlem anında belirli anormalliklerin tespit edilmesini zorunlu kılar. Bu kontroller, dolandırıcılık gerçekleştiği anda müdahale etme ve chargeback’leri oluşmadan önleme imkanı tanır.

Ciro ve İşlem Hacmi Anormalliklerinin İzlenmesi (Rehber Madde 3.1.2)

İşyerlerinin işlem hacimlerindeki ani ve olağandışı değişiklikler, dolandırıcılığın en belirgin göstergelerindendir. Otomatik sistemler bu anormallikleri anında yakalamalıdır.

Sektör Ortalamasının ve Ticari Geçmişin Üzerinde Ani Ciro Artışları

Rehber, bir işyerinin ticari geçmişiyle uyumlu olmayan veya kendi sektör ortalamasının önemli ölçüde üzerinde ani bir ciro artışı yaşamasını (örneğin, günlük cironun dört katına çıkması) şüpheli bir durum olarak değerlendirir. Bu, genellikle ele geçirilmiş bir işyeri hesabı veya yasa dışı faaliyetlerin başlangıcını işaret edebilir.

Hafta Sonu ve Gece Saatlerinde (21:00-06:00) Gerçekleşen Orantısız İşlem Hacmi

Ticari hayatın olağan akışına aykırı zaman dilimlerinde yoğunlaşan işlemler risklidir. Rehbere göre, bir işyerinin aylık cirosunun %75’inin hafta sonu veya %50’sinin gece 21:00 ile sabah 06:00 arasında gerçekleşmesi, normal bir ticari faaliyetten ziyade organize dolandırıcılık veya yasa dışı bahis gibi faaliyetleri düşündürür.

Şüpheli İşlem Davranışlarının Analizi

Dolandırıcılar, tespit edilmekten kaçınmak için belirli işlem kalıpları kullanırlar. Bu davranışları analiz etmek, sahtekarlığı ortaya çıkarmanın anahtarıdır.

Tekrar Eden Düz Tutarlı İşlemlerin Tespiti (50, 100, 500 TL vb.)

Gerçek bir alışverişte sepet tutarları genellikle küsuratlı olur. Ancak bir işyerinde sürekli olarak 50, 100, 500 TL gibi yuvarlak ve tekrar eden tutarlarda işlem geçiyorsa, bu durum bir ürün veya hizmet satışından çok, belirli bir bedelin tahsil edildiği (örneğin bahis borcu) şüphesini doğurur.

Çok Sık Aralıklarla Gerçekleşen İşlemlerin Takibi

Normal bir müşteri, alışverişini tamamlamak için belirli bir süre harcar. Ancak sistemde saniyeler veya 1-2 dakika gibi çok kısa aralıklarla sürekli işlem akışı görülüyorsa, bu durum manuel bir işlemden ziyade otomatik bir saldırı (botnet) olduğunu gösterir.

Aynı Ödeme Aracından Kısa Süre İçerisinde Tekrarlanan İşlemler (Velocity Check)

Velocity check, belirli bir parametrenin (kart numarası, IP adresi, e-posta vb.) belirli bir zaman diliminde ne sıklıkla kullanıldığını kontrol eden bir kuraldır. TCMB rehberi, aynı karttan kısa sürede çok sayıda işlem yapılmasını riskli olarak tanımlar. Bu, dolandırıcının, kart sahibi durumu fark edip kartı iptal ettirmeden önce maksimum tutarı çekmeye çalıştığının bir göstergesidir.

Kart Sahibi ve Teknik Verilerin Kontrolü

İşlemin kendisi kadar, işleme eşlik eden teknik veriler de dolandırıcılık tespiti için hayati önem taşır. Bu verilerin tutarlılığı ve mantıksal bütünlüğü sorgulanmalıdır.

Başarısız İşlem Sayısının İzlenmesi (Hatalı PIN, Hatalı SMS OTP)

Bir işyerinde kısa süre içinde çok sayıda “hatalı pin girişi” veya “hatalı SMS OTP” uyarısı alınması, genellikle kart deneme (card testing) saldırılarına işaret eder. Dolandırıcılar, çaldıkları kart listelerinin hangilerinin geçerli olduğunu anlamak için küçük tutarlarla çok sayıda deneme yaparlar. Bu başarısız denemeler, saldırının erken bir uyarısıdır.

İşlemin Yapıldığı Coğrafi Konum, IP, Telefon ve E-posta Bilgilerinin Tutarlılığı

İşlemin yapıldığı IP adresinin coğrafi konumu ile kart sahibinin bankada kayıtlı adresi veya telefon numarasının ülkesi arasında bir uyumsuzluk olması şüphe uyandırır. Örneğin, Türkiye’de yaşayan bir müşteriye ait kartla, riskli bir ülkeden gelen IP adresi üzerinden işlem yapılması, bir dolandırıcılık göstergesi olabilir.

Yurtdışı IP Adreslerinden Gelen İşlemlerin Risk Değerlendirmesi

Rehber, özellikle riskli ülkeler, off-shore merkezler veya bahis faaliyetlerinin yasal olduğu ülkelerden gelen IP adreslerinden yapılan işlemlere karşı özel bir hassasiyet gösterilmesini talep eder. Bu tür işlemler, otomatik olarak daha yüksek bir risk skoru ile değerlendirilmeli ve gerekirse ek doğrulamalara tabi tutulmalıdır.

API Güvenliği ve Entegrasyon Kontrolleri (Rehber Madde 3.2)

Ödeme kuruluşlarının işyerlerine sunduğu API’ler, dolandırıcılar için potansiyel bir zafiyet noktası olabilir. Bu nedenle API güvenliği, TCMB rehberinde ayrı bir başlık altında ele alınmıştır.

API Bağlantılarının Statik IP Adresleri ile Kısıtlanması (Beyaz Liste)

Rehber, API üzerinden iletişim kuracak IP adreslerinin statik olmasını ve bir “beyaz liste” (whitelist) oluşturularak sadece bu listedeki IP’lerden gelen isteklere izin verilmesini zorunlu kılar. Bu, yetkisiz kişilerin API’yi kullanarak sisteme sızmasını engeller.

Back URL ve Web Sitesi URL Bilgilerinin Uyumsuzluğunun Engellenmesi

API entegrasyonunda, işlemin yapıldığı web sitesi ile API ayarlarında tanımlı olan geri dönüş URL’sinin (back URL) aynı olması kritiktir. Bu kontrol, API anahtarlarının çalınarak başka bir (genellikle dolandırıcılık amaçlı) web sitesinde kullanılmasını önler. Rehber, bu uyumsuzluğun engellenmesini açıkça talep etmektedir.

API Üzerinden Gelen İşlemlerde Anormal Davranış Desenlerinin Tespiti

API üzerinden gelen işlemler de standart POS işlemleri gibi izlenmelidir. Aynı IP’den çok sayıda farklı müşteri hesabına erişilmesi veya bir müşteri hesabına çok kısa sürelerde farklı IP’lerden giriş yapılması gibi anormal davranışlar, API’nin kötüye kullanıldığına dair güçlü sinyallerdir ve derhal engellenmelidir.

Teknolojik Çözüm: Fraud.com aiReflex ile Otomatik ve Akıllı İzleme

TCMB rehberinin getirdiği katı kurallar ve manuel takibin imkansızlığı, ödeme ve elektronik para kuruluşlarını teknolojik çözümlere yöneltmektedir. Bu noktada, hem yasal uyumluluğu sağlayan hem de işletmeyi finansal kayıplardan koruyan gelişmiş sistemlere ihtiyaç duyulmaktadır. IHS Teknoloji’nin Türkiye’de sunduğu Fraud.com aiReflex platformu üzerine inşa edilen Bulut İşlem İzleme hizmeti, bu ihtiyaca yönelik modern ve kapsamlı bir çözüm sunar.

TCMB Rehberi’nin Zorunlu Kıldığı Otomatik Takip Mekanizması Olarak “Bulut İşlem İzleme”

Rehber, sahtekârlık ve dolandırıcılık takibi için kurulan mekanizmaların “manuel olmaması gerektiğini” net bir şekilde ifade eder. AiReflex’in bulut tabanlı mimarisi, bu zorunluluğu tam olarak karşılar. SaaS (Software as a Service) modeli sayesinde, kuruluşların karmaşık altyapı yatırımları yapmasına gerek kalmadan, tüm işlemleri gerçek zamanlı olarak izlemesini sağlar. Bu sistem, rehberde belirtilen “işlem anından itibaren en geç üç saat içerisinde” aksiyon belirleme kuralına uyumu garanti altına alır, çünkü tespit ve karar anlık olarak gerçekleşir.

Kural Bazlı ve Yapay Zeka Destekli Senaryolarla Anlık Risk Skoru Oluşturma

AiReflex, hibrit bir yaklaşımla çalışır. Bir yandan, TCMB rehberinde belirtilen “bir ödeme hesabından gün içinde 5 ve daha fazla farklı kişiye para transferi yapılması” gibi net ve somut kurallar, esnek kural motoru aracılığıyla sisteme tanımlanabilir. Diğer yandan, makine öğrenimi ve yapay zeka algoritmaları, bu kuralların ötesindeki anormal davranışları tespit eder. Örneğin, bir kullanıcının normal harcama alışkanlıklarından sapan bir işlemi, kurala uymasa bile “anomali” olarak işaretleyebilir. Sistem, her işlem için onlarca farklı veriyi (IP adresi, cihaz parmak izi, işlem tutarı, zamanı, konumu vb.) analiz ederek anlık bir risk skoru üretir. Bu skor, işlemin otomatik olarak onaylanmasını, reddedilmesini veya manuel incelemeye yönlendirilmesini sağlar.

Rehberde Belirtilen Asgari Unsurların Sisteme Entegrasyonu ve Otomatizasyonu

TCMB rehberinde detaylandırılan onlarca risk unsuru (örneğin, ani ciro artışları, gece saatlerindeki yoğun işlemler, yeni domain yaşı, IP ve URL kontrolleri), aiReflex platformunda önceden tanımlı senaryolar olarak veya kolayca oluşturulabilen kurallar olarak mevcuttur. Bu sayede kuruluşlar, rehberde listelenen tüm asgari gereklilikleri eksiksiz bir şekilde otomatize ederek denetimlere hazır hale gelir ve idari para cezalarından kaçınma konusunda güçlü bir güvence elde eder.

Esnek Kural Motoru ile İşletmeye ve Sektöre Özel Risk Profilleri Geliştirme

TCMB’nin “risk temelli yaklaşım” beklentisi, her kuruluşun kendi dinamiklerine uygun bir savunma mekanizması kurmasını gerektirir. AiReflex’in esnek kural motoru, bu ihtiyaca cevap verir. Bir fatura ödeme kuruluşu ile sanal POS hizmeti veren bir kuruluşun risk profilleri farklıdır. AiReflex, “eğer-ise” (if-then) mantığıyla çalışan basit kurallardan, birden çok koşulu birleştiren karmaşık senaryolara kadar geniş bir yelpazede özelleştirme imkanı sunar. Örneğin, “eğer işyeri yeni kurulmuşsa VE işlem gece saatinde yapılıyorsa VE tutar 500 TL’den fazlaysa, işlemi onaya gönder” gibi spesifik kurallar oluşturularak risk yönetimi stratejisi hassas bir şekilde ayarlanabilir.

İşlem Sonrası Süreçler: İtiraz Yönetimi ve Sürekli İyileştirme

En gelişmiş önleme sistemlerine rağmen, bazı ters ibraz talepleri kaçınılmaz olarak ortaya çıkacaktır. Ancak chargeback ile mücadele, sadece önleme aşamasından ibaret değildir. İşlem sonrası süreçlerin etkin bir şekilde yönetilmesi, hem mevcut finansal kayıpları en aza indirmek hem de gelecekteki vakaları önlemek için kritik öneme sahiptir. Bu, sürekli bir öğrenme ve iyileştirme döngüsüdür.

Gelen Chargeback Taleplerinin Neden Kodlarına Göre Analizi

Her chargeback talebi, kart şemaları tarafından belirlenmiş bir “neden kodu” (reason code) ile birlikte gelir. Bu kodlar, itirazın sebebini belirtir (örneğin, “Sahtekârlık – Card Not Present”, “Ürün Teslim Edilmedi”, “Hizmet Açıklandığı Gibi Değil”). Gelen tüm talepleri bu kodlara göre sınıflandırmak ve analiz etmek, sorunun kaynağını anlamanın ilk adımıdır. Örneğin, sahtekârlık kodlarında bir artış varsa, işlem izleme kurallarının sıkılaştırılması gerektiğini gösterir. “Ürün Teslim Edilmedi” kodları yoğunlaşıyorsa, bu durum üye işyerinin operasyonel süreçlerinde (kargo, lojistik vb.) bir sorun olduğuna işaret edebilir.

Kök Neden Analizi ile Savunma Mekanizmalarının Güçlendirilmesi

Neden kodlarına göre yapılan analiz, sorunun “ne” olduğunu söyler; kök neden analizi ise “neden” olduğunu ortaya çıkarır. Her bir chargeback vakası, bir öğrenme fırsatı olarak görülmelidir. “Bu sahtekârlık işlemi neden engellenemedi?”, “Hangi kural veya kontrol atlandı?”, “Üye işyerinin hangi davranışı bu duruma yol açtı?” gibi sorular sorulmalıdır. Bu analiz sonucunda, belki de yeni bir dolandırıcılık yöntemi keşfedilecek veya mevcut bir kuralın eşik değerlerinin güncellenmesi gerektiği anlaşılacaktır.

İtiraz Süreçlerinde Gerekli Bilgi ve Belgelerin Eksiksiz Sunulması

Bir chargeback talebi geldiğinde, işyerinin belirli bir süre içinde itirazını destekleyici kanıtlar (representment) sunma hakkı vardır. Bu süreçte başarı, doğru ve eksiksiz belge sunumuna bağlıdır. İşlemin meşru olduğunu kanıtlamak için işlem kaydı, müşterinin IP adresi, cihaz bilgileri, teslimat kanıtı (kargo takip numarası, imzalı teslim fişi), müşteri ile yapılan yazışmalar gibi tüm veriler eksiksiz ve zamanında bankaya iletilmelidir. Bu belgelerin düzenli olarak saklanması ve kolayca erişilebilir olması, itiraz sürecinin etkinliği için hayati önem taşır.

Analiz Sonuçlarına Göre aiReflex Üzerindeki İzleme Kurallarının Optimize Edilmesi

İşlem sonrası analizlerden elde edilen her bulgu, proaktif savunma mekanizmalarını güçlendirmek için kullanılmalıdır. Bu, sürekli iyileştirme döngüsünün en kritik adımıdır. Örneğin, kök neden analizi sonucunda belirli bir IP bloğundan sürekli sahte işlem denemesi yapıldığı tespit edilirse, bu IP bloğu aiReflex üzerinde doğrudan kara listeye alınabilir. Belirli bir ürün kategorisinde “hizmet açıklandığı gibi değil” itirazları artıyorsa, o kategorideki ürünleri satan yeni işyerleri için daha sıkı onboarding kuralları getirilebilir. Bu sayede, her chargeback vakası, sistemi gelecekteki benzer olaylara karşı daha dirençli hale getiren bir veriye dönüşür.

Ters İbraz Risk Yönetimi İçin Neden İHS Teknoloji’yi Tercih Etmelisiniz?

Ters ibraz oranlarını %1 eşiğinin altında tutmak, sadece doğru stratejilere sahip olmayı değil, aynı zamanda bu stratejileri hayata geçirecek güçlü bir teknoloji ortağına sahip olmayı gerektirir. İHS Teknoloji, sunduğu yenilikçi çözümler ve yerel pazar bilgisiyle, ödeme ve elektronik para kuruluşlarının bu zorlu süreçte ihtiyaç duyduğu güvenilirliği ve uzmanlığı sunar.

TCMB Düzenlemelerine Tam Uyum Sağlayan Teknoloji Altyapısı

İHS Teknoloji’nin sunduğu Fraud.com aiReflex tabanlı Bulut İşlem İzleme platformu, doğrudan TCMB’nin “Risk Yönetimi Rehberi” beklentileri göz önünde bulundurularak tasarlanmıştır. Rehberin zorunlu kıldığı otomatik, gerçek zamanlı ve kural tabanlı takip mekanizmalarını eksiksiz bir şekilde karşılar. Bu sayede, kuruluşunuzun yasal uyumluluğunu en üst düzeye çıkararak olası yasal yaptırımlara ve cezalara karşı güçlü bir kalkan oluşturur.

Fraud.com’un Global Sahtekarlık Önleme Deneyimi ve İHS Teknoloji’nin Yerel Pazar Uzmanlığı

Bu iş birliği, küresel bir teknoloji gücü ile yerel pazar dinamiklerine hakim bir uzmanlığı bir araya getirir. Fraud.com’un dünya çapında milyonlarca işlemi analiz ederek geliştirdiği gelişmiş yapay zeka ve makine öğrenimi algoritmaları, en karmaşık dolandırıcılık desenlerini bile tespit etme yeteneği sunar. İHS Teknoloji’nin Türkiye pazarındaki tecrübesi ise bu global teknolojinin, yerel düzenlemelere ve Türkiye’ye özgü risk senaryolarına tam uyumlu hale getirilmesini sağlar.

Ölçeklenebilir ve Esnek Bulut Mimarisi ile Gelişen Tehditlere Hızlı Adaptasyon

Dolandırıcılık yöntemleri sürekli gelişmektedir. Bugün etkili olan bir kural, yarın yetersiz kalabilir. İHS Teknoloji’nin sunduğu bulut mimarisi, bu dinamik ortama mükemmel uyum sağlar. İşlem hacminiz arttığında kolayca ölçeklenebilir ve yeni bir tehdit ortaya çıktığında, esnek kural motoru sayesinde dakikalar içinde yeni savunma senaryoları oluşturmanıza olanak tanır. Bu çeviklik, reaktif bir savunmadan proaktif bir mücadeleye geçmenizi sağlar.

Proaktif Teknik Destek ve Stratejik Danışmanlık Hizmetleri

İHS Teknoloji, sadece bir teknoloji sağlayıcısı değil, aynı zamanda bir çözüm ortağıdır. Uzman ekipler, sistemin kurulumundan kuralların optimize edilmesine kadar her aşamada proaktif destek sunar. Gelen chargeback vakalarının analiz edilmesi, kök nedenlerin tespiti ve bunlara yönelik yeni kuralların oluşturulması gibi stratejik konularda danışmanlık hizmeti vererek, sahtekârlıkla mücadele yetkinliğinizi sürekli olarak artırmanıza yardımcı olur. Bu ortaklık, teknolojiyi en verimli şekilde kullanarak chargeback oranlarınızı sürdürülebilir bir şekilde düşük tutmanızı sağlar.