Ödeme ve elektronik para kuruluşları için yasa dışı finansal faaliyetlerle mücadele, hem yasal bir zorunluluk hem de kurumsal itibarın korunması açısından hayati bir öneme sahiptir. Para transferleri ve fatura ödeme hizmetleri gibi geniş kitlelere ulaşan servisler, doğaları gereği yasa dışı bahis, kumar ve dolandırıcılık gibi suçlar için bir araç olarak kullanılma riski taşır. Bu riski yönetmenin en etkili yolu ise şüpheli işlemleri proaktif olarak tespit edip önlemektir. Bu süreçte, T.C. Merkez Bankası (TCMB) tarafından yayımlanan rehberler, kuruluşlara yol gösterirken, yapay zeka destekli gelişmiş teknolojiler ise bu rehberlere uyumu otomatikleştirerek manuel takibin getirdiği zorlukları ortadan kaldırır. Bu makale, para transferi ve fatura ödeme hizmetlerindeki şüpheli işlem göstergelerini TCMB kriterleri ışığında detaylandıracak ve bu işlemleri etkin bir şekilde izlemek için gereken teknolojik çözümleri ele alacaktır.
İçindekiler
ToggleYasa Dışı Finansal Faaliyetlerin Önlenmesinde İşlem İzlemenin Rolü
İşlem izleme, finansal sistemlerin güvenliğini ve bütünlüğünü sağlamanın temel taşlarından biridir. Yasa dışı yollarla elde edilen gelirlerin aklanması veya terörizmin finansmanı gibi suçların önlenmesi, ancak finansal akışların sürekli ve dikkatli bir şekilde takip edilmesiyle mümkündür. Ödeme ve elektronik para kuruluşları, bu ekosistemin önemli bir parçası olarak, yasa dışı faaliyetlere karşı bir savunma hattı oluşturmakla yükümlüdür.
Şüpheli İşlem Nedir ve Neden İzlenmelidir?
Şüpheli işlem, bir müşterinin veya temsilcinin gerçekleştirdiği işlemlerin, ticari, mesleki veya kişisel profiliyle, olağan işlem kalıplarıyla veya bilinen faaliyetleriyle uyumsuzluk göstermesi, işlemin yasa dışı bir faaliyetle ilişkili olabileceğine dair makul bir şüphe uyandırması durumudur. Bu işlemlerin izlenmesi, suç gelirlerinin sisteme girmesini engellemek, dolandırıcılık vakalarını önlemek, müşteri mağduriyetlerinin önüne geçmek ve kurumun itibarını korumak için zorunludur.
T.C. Merkez Bankası’nın (TCMB) Düzenleyici Çerçevesi: Risk Yönetimi Rehberi’nin Önemi
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, 6493 sayılı Kanun kapsamında faaliyet gösteren ödeme ve elektronik para kuruluşlarının uyması gereken kuralları belirler. Bu kapsamda yayımlanan “Ödeme ve Elektronik Para Kuruluşlarınca Sunulan Hizmetlerin Yasa Dışı Faaliyetlerde Kullanılmasının Önlenmesine İlişkin Risk Yönetimi Rehberi”, kuruluşların sahtekârlık, dolandırıcılık, yasa dışı bahis ve kumar gibi mali suçları tespit etmek için kurmaları gereken takip mekanizmalarının asgari standartlarını ortaya koyar. Rehber, risk temelli bir yaklaşımı zorunlu kılarak kuruluşların proaktif ve sürekli bir izleme yapmasını hedefler.
Ödeme ve Elektronik Para Kuruluşlarının Yasal Sorumlulukları
Ödeme ve elektronik para kuruluşları, 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun ve ilgili diğer mevzuatlar uyarınca, şüpheli işlemleri tespit etmek, gerekli durumlarda Mali Suçları Araştırma Kurulu’na (MASAK) bildirimde bulunmak ve riskleri yönetmek için etkin iç kontrol ve risk yönetimi sistemleri kurmakla yükümlüdür. TCMB rehberine uyulmaması, ciddi idari para cezaları ve faaliyet kısıtlamaları gibi yaptırımlarla sonuçlanabilir. Bu nedenle, yasal sorumlulukların eksiksiz yerine getirilmesi kritik öneme sahiptir.
Para Transferi (Ödeme Hesabı) Hizmetlerindeki Şüpheli İşlem Göstergeleri
TCMB rehberi, para transferi hizmetlerinde şüpheli olarak değerlendirilebilecek durumları net senaryolarla tanımlamıştır. Bu senaryolar, kuruluşların izleme sistemlerinde alarm üretmesi gereken temel göstergeleri içerir ve manuel süreçlerle takibi neredeyse imkansız olan detaylı kurallar barındırır.
İşlem Sıklığı ve Adedine Dayalı Anormallikler
Bir ödeme hesabının normal kullanım amacının dışına çıktığını gösteren en temel işaretlerden biri, işlem sıklığı ve adedindeki olağan dışı artışlardır. Bu durum, hesabın para mülakatı (money mule) veya yasa dışı bahis tahsilatı gibi amaçlarla kullanıldığına işaret edebilir.
Günlük ve Aylık Transfer Limitlerinin Aşılması
Rehbere göre, bir bireysel müşterinin ödeme hesabından bir gün içinde 10’dan fazla para transferi yapması şüpheli bir göstergedir. Bu durum, hesabın kişisel kullanım dışında, küçük tutarlı ancak çok sayıda işlemle fonları dağıtmak veya toplamak için kullanıldığını düşündürebilir.
Belirlenen Sayıdan Fazla Farklı Kişiye Para Gönderimi
Bir ödeme hesabından gün içinde 5 veya ay içinde 15’ten fazla farklı kişiye para gönderilmesi, riskli bir durum olarak kabul edilir. Bu, genellikle yasa dışı bahis kazançlarının dağıtılması veya organize dolandırıcılık faaliyetlerinde kullanılan bir yöntemdir.
Belirlenen Sayıdan Fazla Farklı Kişiden Para Alınması
Benzer şekilde, bir ödeme hesabına gün içinde 5 veya ay içinde 15’ten fazla farklı kişiden para gelmesi de şüpheli bir aktivitedir. Bu senaryo, genellikle yasa dışı bahis sitelerine para yatıran oyunculardan gelen fonların tek bir hesapta toplandığı durumlarda görülür.
Müşteri Profili ve Hesap Davranışlarındaki Tutarsızlıklar
Müşterinin kimlik bilgileri, yaşı ve hesap geçmişi gibi faktörler, yapılan işlemlerin normal olup olmadığını değerlendirmede kritik rol oynar. Müşteri profili ile işlem davranışları arasındaki tutarsızlıklar, önemli birer alarm sinyalidir.
Genç veya Yeni Müşterilerde Yüksek İşlem Hacmi ve Adedi
Hesap sahibinin 20 yaşından küçük olması veya hesabın yeni açılmış olması durumunda, bir ay içinde 50’den fazla işlem yapılması veya toplam işlem hacminin 27.500 TL’yi aşması, hesabın başkaları tarafından kontrol ediliyor olabileceğine dair güçlü bir şüphe doğurur.
Tek T.C. Kimlik Numarası Altında Birden Fazla Hesap Açılması
Bir müşterinin aynı kuruluş nezdinde birden fazla T.C. kimlik numarası ile hesap açması, kimlik bilgilerini gizleme veya işlem limitlerini aşma girişimi olabilir. Bu durum, dolandırıcılık ve sahtekârlık faaliyetlerinde sıkça karşılaşılan bir yöntemdir.
Kapatılan Hesap Sahiplerinin Diğer Hesaplarından İşlem Yapması
Daha önce şüpheli faaliyetler nedeniyle hesabı kapatılmış bir bireysel veya ticari müşterinin, sahip olduğu diğer hesaplardan işlem yapmaya devam etmesi, riskin devam ettiğini gösterir ve bu hesapların da yakından izlenmesini gerektirir.
Teknik ve Teknolojik Risk Unsurları
İşlemlerin yapıldığı cihazlar, IP adresleri ve iletişim bilgileri gibi teknik veriler, şüpheli faaliyetlerin tespitinde değerli ipuçları sunar. Gelişmiş dolandırıcılık tespit ve önleme çözümleri, bu unsurları anlık olarak analiz edebilir.
Aynı IP Adresinden Çok Sayıda Farklı Hesaba Erişim
Bir gün içinde aynı IP adresinden 5 veya daha fazla farklı bireysel müşterinin ödeme hesabına erişilerek işlem yapılması, bu hesapların tek bir merkezden organize bir şekilde yönetildiği şüphesini uyandırır. Bu durum, genellikle “hesap kiralama” olarak bilinen yasa dışı bahis faaliyetlerinde görülür.
Aynı Hesaba Çok Sayıda Farklı IP Adresinden Erişim
Bir müşterinin ödeme hesabına aynı gün içinde 5 farklı IP adresinden erişilmesi, hesabın kontrolünün başkalarının eline geçmiş olabileceğini veya hesabın birden fazla kişi tarafından yasa dışı amaçlarla kullanıldığını gösterebilir.
Güvenilmeyen E-posta Sunucuları veya Tekrar Eden Adresler
Güvenilir olmayan veya geçici e-posta hizmeti sunan sunuculara ait adreslerle hesap açılması veya aynı/ardışık e-posta adresleri üzerinden işlem yapılması, kimliği gizleme çabasının bir işareti olarak değerlendirilmelidir.
Riskli Ülkelerden veya Off-Shore Merkezlerden Gelen IP ve Telefon Numaraları
Yüksek riskli olarak bilinen ülkeler, off-shore merkezler veya bahis faaliyetlerinin yasal olduğu bölgelere ait IP adresleri ve cep telefonu numaraları kullanılarak yapılan işlemler, özellikle dikkatle incelenmelidir.
İşlem Açıklamaları ve Diğer Metinsel Verilerdeki Şüpheler
Para transferi işlemlerinde kullanılan açıklama metinleri, işlemin amacı hakkında önemli bilgiler içerir. Bu metinlerin analizi, yasa dışı faaliyetlerin ortaya çıkarılmasında kritik bir rol oynayabilir.
Anlamsız, Ardışık veya Tekrar Eden Karakterler İçeren Açıklamalar
Açıklama kısmının boş bırakılması, anlamsız karakterler (örn: “asdfgh”), ardışık veya sürekli tekrar eden harf/rakamlar içermesi, işlemin gerçek amacının gizlenmeye çalışıldığının bir göstergesidir.
Yasa Dışı Faaliyetleri (Kumar, Bahis vb.) Çağrıştıran Kelimelerin Kullanımı
İşlem açıklamalarında “kumar, kmr, bahis, bhs, bet, betting, gambling, kacak, sanal bahis” gibi yasa dışı faaliyetleri doğrudan veya dolaylı olarak çağrıştıran kelime ve kısaltmaların kullanılması, işlemin derhal incelenmesini gerektiren açık bir risk sinyalidir.
İş Kollarına Özgü Olağan Dışı Kullanım Desenleri
Bireysel ödeme hesaplarının, belirli ticari faaliyetler için sürekli ve yoğun bir şekilde kullanılması, hesabın amacına aykırı kullanıldığını ve vergi kaçırma gibi ek riskler barındırabileceğini gösterir.
Bireysel Hesapların Ticari Amaçlı ve Sürekli Kullanımı (Kuyumculuk, Kontör Yükleme vb.)
Bir bireysel ödeme hesabının kuyumculuk, paket TL/kontör yükleme, oyun pini alım-satımı veya döviz alım-satımı gibi ticari nitelikteki iş kolları için sürekli ve dikkat çekici bir şekilde kullanılması, şüpheli bir durumdur ve ticari bir hesap gerektirir.
Yardım Kuruluşlarına Yapılan Olağan Dışı Sıklıkta ve Tutarda Transferler
Kar amacı gütmeyen veya yardım faaliyetlerinde bulunan organizasyonlara bir ay içinde 3’ten fazla veya toplamda 55.000 TL’yi aşan tutarda transfer yapılması, bu kuruluşların terörizmin finansmanı gibi amaçlarla kötüye kullanılma riskine karşı izlenmesi gereken bir durumdur.
Fatura Ödemelerine Aracılık Hizmetlerindeki Şüpheli İşlem Göstergeleri
Fatura ödeme hizmetleri, geniş temsilci (bayi) ağları aracılığıyla sunulduğu için farklı riskler barındırır. TCMB, bu alandaki riskleri hem son kullanıcı hem de temsilci bazında ele alan özel senaryolar belirlemiştir.
Bireysel ve Kurumsal Müşteriler İçin İşlem Limitleri ve Sorgulama Anormallikleri
Son kullanıcıların fatura ödeme ve sorgulama alışkanlıklarındaki aşırılıklar, hesapların farklı amaçlarla kullanıldığına işaret edebilir.
Aylık Fatura Ödeme Adet Sınırlarının Aşılması
Bireysel bir müşteri tarafından bir ayda 30’dan, bir işyeri tarafından ise 70’ten fazla fatura ödenmesi, bu hizmetin başkaları adına para toplama veya aktarma amacıyla kötüye kullanıldığı şüphesini doğurur.
Aylık Fatura Sorgulama Adet Sınırlarının Aşılması
Bir ay içinde bireysel bir müşteri tarafından 90’dan, bir işyeri tarafından ise 210’dan fazla fatura sorgulaması yapılması (başarılı ödemeler ve hatalar hariç), sistemin veri toplama veya başka amaçlarla suistimal edildiğine işaret edebilir.
Temsilci (Bayi) Bazlı Riskler ve Ciro Analizi
Fiziki noktalarda hizmet veren temsilcilerin işlem hacimleri ve davranış kalıpları, yasa dışı faaliyetlerin tespitinde kritik öneme sahiptir. Temsilcilerin cirolarındaki ani ve açıklanamayan artışlar, en önemli risk göstergelerindendir.
Ticari Hayatın Olağan Akışına Aykırı Ciro Artışları
Bir temsilcinin günlük veya haftalık cirosunda dört kat veya daha üzeri bir artış yaşanması, ticari hayatın olağan akışına aykırıdır ve bu artışın kaynağının araştırılmasını gerektirir.
Temsilcinin Faaliyet Gösterdiği İl Dışına Yüksek Sayıda Fatura Ödemesi Yapması
Fiziki olarak faaliyet gösteren bir temsilcinin, bulunduğu il sınırları dışındaki iller için bir günde 10’dan veya bir ayda 100’den fazla fatura ödemesine aracılık etmesi, coğrafi olarak mantıksız bir işlem deseni oluşturur ve şüpheyle yaklaşılmalıdır.
Sektör Ortalamasının Üzerinde Ciro Elde Edilmesi
Bir temsilcinin cirosunun, kuruluşun kendi temsilcileri arasında oluşturduğu sektör ortalamasının %75 üzerinde olması, bu temsilcinin normalin dışında bir faaliyet yürüttüğünü ve detaylı incelenmesi gerektiğini gösterir.
Temsilci Yapısı ve Davranışlarındaki Şüpheli Durumlar
Temsilcilerin kendi yapıları, ortaklık ilişkileri ve işlem yapma biçimleri de önemli risk sinyalleri barındırabilir.
Aynı Aile veya Bölgeden Çok Sayıda Temsilci Tanımlanması
Aynı soyadına sahip veya aynı bölgede yaşayan çok sayıda kişinin ayrı ayrı temsilci olarak tanımlanması, tek bir merkezden yönetilen ve işlem limitlerini bölmek için kullanılan organize bir yapıya işaret edebilir.
Çok Kısa Sürede Birden Fazla Ödeme Hizmeti Sağlanması
Bir temsilcinin 10 saniye gibi çok kısa bir süre içerisinde birden fazla kişiye ödeme hizmeti sunması, işlemlerin otomatize edildiğini veya gerçek müşteriler yerine listeler üzerinden yapıldığını düşündürür.
Az Müşteri Sayısına Rağmen Yüksek Ciro Elde Edilmesi
Para havalesi hizmeti veren bir temsilcinin, hizmet verdiği müşteri sayısı az olmasına rağmen orantısız şekilde yüksek bir ciroya ulaşması, işlemlerin büyük tutarlı ve muhtemelen şüpheli fon akışları içerdiğini gösterir.
Temsilci Ortaklarının Kendi Hesaplarına Yüksek Tutarlı Fon Aktarımı
Temsilci konumundaki bir şirketin ortağının veya gerçek faydalanıcısının, temsilcilik üzerinden kendi kişisel hesaplarına tek veya ardışık işlemlerle 200.000 TL ve üzerinde fon aktarması, çıkar çatışması ve fonların kötüye kullanılması riskini barındırır.
Manuel Takibin Yetersizliği ve Teknolojinin Rolü
TCMB tarafından belirlenen bu kadar detaylı ve anlık takip gerektiren senaryoların manuel yöntemlerle izlenmesi mümkün değildir. İşlem hacimlerinin büyüklüğü, hızın kritik önemi ve senaryoların karmaşıklığı, geleneksel yöntemleri etkisiz kılmaktadır. Bu noktada teknoloji, özellikle yapay zeka destekli otomatik izleme sistemleri, kuruluşlar için bir zorunluluk haline gelmektedir. Otomasyonun şart koşulması da bu gereklilikten kaynaklanmaktadır.
Geleneksel Yöntemlerin Zorlukları: Hacim, Hız ve Karmaşıklık
Manuel takip, insan hatasına açık, yavaş ve ölçeklenemeyen bir yöntemdir. Binlerce işlemin saniyeler içinde gerçekleştiği bir ortamda, bir personelin onlarca farklı kuralı aynı anda kontrol etmesi ve TCMB’nin belirttiği “işlem anından itibaren en geç üç saat içinde” aksiyon alması imkansıza yakındır. Bu durum, hem risklerin gözden kaçmasına hem de ciddi yaptırımlarla karşılaşılmasına neden olur.
Yapay Zeka Destekli Otomatik İzleme Sistemlerinin Gerekliliği
Yapay zeka ve makine öğrenimi tabanlı sistemler, milyonlarca işlemi milisaniyeler içinde analiz edebilir. Bu sistemler, sadece önceden tanımlanmış kuralları değil, aynı zamanda normal davranış kalıplarından sapmaları (anomali tespiti) ve daha önce görülmemiş dolandırıcılık yöntemlerini de tespit edebilir. Bu proaktif yaklaşım, suçluların her zaman bir adım önünde olmayı sağlar.
Bulut İşlem İzleme (aiReflex) Gibi Gelişmiş Çözümlerin Sağladığı Avantajlar
Bulut İşlem İzleme platformu AiReflex gibi modern çözümler, kuruluşlara önemli avantajlar sunar. SaaS (Hizmet olarak Yazılım) modeli sayesinde hızlı bir şekilde kurulup devreye alınabilirler. Hibrit yapıları (kural tabanlı + yapay zeka), hem TCMB’nin net senaryolarına tam uyum sağlar hem de makine öğrenimi ile “false positive” (yanlış alarm) oranını düşürerek operasyonel verimliliği artırır.
| Özellik | Manuel Takip | AiReflex ile Otomatik İzleme |
|---|---|---|
| Hız | Yavaş, saatler/günler sürebilir | Anlık (Real-time), milisaniyeler içinde |
| Kapasite | Sınırlı, işlem hacmiyle ölçeklenemez | Sınırsız, bulut altyapısı ile ölçeklenebilir |
| TCMB 3 Saat Kuralı | Uyum sağlamak çok zor veya imkansız | Tam uyumlu, anında tespit ve alarm |
| Doğruluk | İnsan hatasına açık, “false positive” oranı yüksek | Yapay zeka ile yüksek doğruluk, düşük “false positive” |
| Tespit Yeteneği | Sadece bilinen ve basit kuralları tespit edebilir | Karmaşık senaryoları, anomalileri ve davranışsal kalıpları tespit eder |
| Maliyet | Yüksek personel maliyeti ve potansiyel ceza maliyetleri | Öngörülebilir operasyonel maliyet, ceza riskini azaltır |
aiReflex ile TCMB Rehberi’ndeki Senaryoların Anlık ve Otomatik Tespiti
AiReflex, TCMB rehberinde yer alan tüm spesifik senaryoları (örn: bir hesaba 5 farklı kişiden para gelmesi, aynı IP’den 5 farklı hesaba girilmesi, işlem açıklamalarındaki anahtar kelimeler) önceden tanımlanmış kural setleri ile anlık olarak izleyebilir. Gerçek zamanlı işlem izleme, davranışsal analiz, cihaz parmak izi (device fingerprinting) ve velocity check gibi yetenekleri sayesinde, rehberdeki tüm idari ve teknik tedbirlerin otomatik olarak uygulanmasını sağlar.
Etkin Bir Şüpheli İşlem Tespit Sistemi Nasıl Kurulur?
Etkin bir izleme sistemi kurmak, sadece doğru teknolojiyi seçmekle kalmaz, aynı zamanda bu teknolojiyi doğru strateji ve süreçlerle desteklemeyi de gerektirir. TCMB de kuruluşların risk temelli bir yaklaşım benimsemesini ve sistemlerini sürekli geliştirmesini beklemektedir.
Risk Temelli Yaklaşımın Benimsenmesi ve Risk Değerlendirmesi
İlk adım, kuruluşun kendi faaliyetlerine, müşteri profiline ve ürünlerine özgü riskleri değerlendirmesidir. Hangi hizmetlerin yasa dışı faaliyetler için daha çekici olduğu, hangi müşteri segmentlerinin daha yüksek risk taşıdığı belirlenmeli ve izleme öncelikleri bu değerlendirmeye göre şekillendirilmelidir.
TCMB Kriterlerine Uygun Kural Setlerinin ve Senaryoların Oluşturulması
Seçilen teknolojik çözüm üzerinde, TCMB rehberindeki asgari unsurları içeren kural setleri ve senaryolar oluşturulmalıdır. Bu kurallar, rehberdeki limitler (örn: 10 transfer/gün, 27.500 TL hacim) ve koşullar (örn: IP adresi, anahtar kelime) baz alınarak tanımlanmalıdır. Ayrıca, kurumun kendi risk değerlendirmesi sonucunda ortaya çıkan ek senaryolar da sisteme eklenmelidir.
| Hizmet Türü | Temel Risk Göstergesi (Örnek) | TCMB Rehberi Eşiği |
|---|---|---|
| Para Transferi (Bireysel) | Günlük Farklı Alıcı Sayısı | 5 ve daha fazla |
| Para Transferi (Bireysel) | Aylık Farklı Gönderici Sayısı | 15 ve daha fazla |
| Para Transferi (Teknik) | Aynı IP’den Farklı Hesap Erişimi (Günlük) | 5 ve daha fazla |
| Fatura Ödeme (Bireysel) | Aylık Fatura Ödeme Adedi | 30 adetten fazla |
| Fatura Ödeme (Temsilci) | Olağan Dışı Ciro Artışı | Dört kat ve üzeri |
| Fatura Ödeme (Temsilci) | İl Dışı Fatura Ödeme (Günlük) | 10 adet ve üzeri |
Alarm Yönetimi, Önceliklendirme ve Soruşturma Süreçleri
Otomatik sistem tarafından üretilen alarmların nasıl yönetileceğine dair net süreçler oluşturulmalıdır. Alarmlar risk seviyelerine göre önceliklendirilmeli, ilgili personel tarafından incelenmeli ve şüpheli bulunan durumlar için detaylı soruşturma süreçleri işletilmelidir. Bu süreçlerin tamamı kayıt altına alınmalıdır.
Personel Eğitimi ve Farkındalığın Artırılması
Teknoloji ne kadar gelişmiş olursa olsun, insan faktörü hala kritiktir. Şüpheli işlem izleme ve uyum birimlerinde görevli personelin, hem yasal düzenlemeler hem de kullanılan teknolojik araçlar hakkında düzenli olarak eğitilmesi, farkındalıklarının artırılması ve güncel dolandırıcılık trendleri konusunda bilgilendirilmesi gerekir.
Sistemlerin Sürekli Gözden Geçirilmesi ve İyileştirilmesi
Yasa dışı faaliyet yöntemleri sürekli değişmektedir. Bu nedenle, kurulan izleme sisteminin ve tanımlanan kural setlerinin düzenli olarak (örneğin 3 ayda bir) gözden geçirilmesi, etkinliğinin ölçülmesi ve yeni ortaya çıkan risklere karşı güncellenmesi zorunludur. Makine öğrenimi tabanlı sistemler, bu adaptasyon sürecini büyük ölçüde otomatikleştirir.
API Bağlantılarında Güvenlik ve Şüpheli İşlem Kontrolü
Ödeme kuruluşlarının işyerlerine veya temsilcilerine sunduğu API (Uygulama Programlama Arayüzü) bağlantıları, esneklik ve hız sağlarken aynı zamanda önemli güvenlik riskleri de taşır. TCMB rehberi, API güvenliğine ve bu kanaldan geçen işlemlerin izlenmesine özel bir önem vermektedir.
API Kullanan İşyerlerine Yönelik Risk Değerlendirmesi
Bir işyerine API erişimi vermeden önce detaylı bir risk değerlendirmesi yapılmalıdır. İşyerinin faaliyet alanı, ticari geçmişi ve teknik altyapısı incelenmeli, API’nin yasa dışı bahis gibi faaliyetlerde kullanılmasını önleyecek tedbirlerin alındığından emin olunmalıdır. Bu süreç, İşletmeni Tanı (KYB) prosedürlerinin bir parçası olarak yürütülmelidir.
API Üzerinden Gelen İşlemlerde Anormal Desenlerin Tespiti
API üzerinden gerçekleşen işlemler, normal dışı ödeme, fon transferi veya davranış deseni gösterip göstermediği açısından sürekli kontrol edilmelidir.
IP Adresi Kontrolleri ve Tutarsızlıklar
İşyeri olmayan müşteriler tarafından aynı IP üzerinden çok sayıda farklı ödeme hesabına işlem yapılması veya bir temsilcinin hesabına çok kısa süre içinde farklı IP’lerden giriş yapılması gibi durumlar, API’nin kötüye kullanıldığına dair güçlü işaretlerdir.
Şüpheli Fon Akışlarının İzlenmesi
API üzerinden giriş yapılan hesaplardan, sürekli olarak benzer nitelikteki başka hesaplara fon akışı olup olmadığı izlenmelidir. Bu tür zincirleme transferler, paranın izini kaybettirmeye yönelik aklama faaliyetlerinde sıkça kullanılır.
Denetim İzlerinin Tutulması ve Raporlanması Zorunluluğu
Kuruluşlar, API üzerinden geçen tüm işlemlere ilişkin detaylı denetim izlerini (log) tutmakla yükümlüdür. Bu kayıtlarda işlemin türü, tutarı, zamanı, müşteri ve işyeri bilgileri, kaynak ve hedef IP adresleri gibi bilgiler asgari olarak yer almalı ve bu kayıtlar en az 10 yıl süreyle saklanmalıdır.
Amaç Dışı Kullanımı Önlemeye Yönelik Teknik Tedbirler
API’lerin güvenliğini sağlamak ve amaç dışı kullanımını engellemek için bir dizi teknik önlem alınması zorunludur.
IP Adresi Kısıtlaması ve Beyaz Liste (Whitelist) Uygulamaları
API bağlantısı kuracak IP adreslerinin statik olması ve önceden tanımlanmış bir beyaz liste (whitelist) üzerinden erişime izin verilmesi esastır. Bu liste dışından gelen tüm erişim talepleri engellenmelidir.
URL Kontrolü ve API Token Güvenliği
API anahtarının (token), sadece işyerinin bildirdiği web sitesi (URL) üzerinde çalışması sağlanmalıdır. API’nin kurulduğu web sitesi ile “back URL” bilgisinin aynı olması kontrol edilerek, API anahtarının çalınarak başka sitelerde kullanılmasının önüne geçilmelidir.
Şüpheli Para Transferi ve Fatura Ödeme İşlemlerinin İzlenmesi İçin Neden İHS Teknoloji’yi Tercih Etmelisiniz?
TCMB’nin giderek sıkılaşan denetimleri ve karmaşıklaşan yasa dışı finans faaliyetleri karşısında, ödeme ve elektronik para kuruluşlarının manuel ve yetersiz sistemlerle ayakta kalması mümkün değildir. İdari para cezalarından kaçınmak, operasyonel verimliliği artırmak ve kurumsal itibarı korumak için teknolojiye yatırım yapmak bir seçenek değil, bir zorunluluktur. İHS Teknoloji tarafından sunulan AiReflex Bulut İşlem İzleme çözümü, bu zorlu süreci sizin için kolaylaştırır. Gerçek zamanlı, yapay zeka destekli hibrit yapısı ile TCMB rehberindeki tüm senaryoları anlık olarak tespit ederken, bulut tabanlı mimarisi sayesinde hızlı ve maliyet etkin bir kurulum sunar. Şüpheli işlem takibini otomatize ederek hem yasal uyumluluğunuzu garanti altına alın hem de dolandırıcılıkla mücadelede rakiplerinizin bir adım önüne geçin.

