Finansal teknolojilerin hızla geliştiği günümüzde, ödeme ve elektronik para kuruluşları için yasal uyum süreçleri her zamankinden daha kritik hale gelmiştir. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından yayımlanan rehberler, bu kuruluşların yasa dışı faaliyetlerle mücadeledeki rolünü ve sorumluluklarını net bir şekilde ortaya koymaktadır. Özellikle Şüpheli İşlem Bildirimi (ŞİB), bu mücadelenin temel taşlarından birini oluştururken, manuel yürütülen süreçler hem operasyonel verimsizliklere yol açmakta hem de artan işlem hacimleri karşısında yetersiz kalmaktadır. Bu noktada, otomatik işlem izleme ve raporlama sistemleri, kuruluşların yasal yükümlülüklerini eksiksiz yerine getirmelerini sağlarken aynı zamanda operasyonel yüklerini hafifleten stratejik bir çözüm olarak öne çıkmaktadır.
İçindekiler
ToggleFinansal Kuruluşlar İçin Uyum Süreçleri ve Raporlama Yükümlülükleri
Finansal ekosistemin güvenliği ve şeffaflığı, düzenleyici otoritelerin ve sektör oyuncularının ortak sorumluluğundadır. Türkiye’de faaliyet gösteren ödeme ve elektronik para kuruluşları, bu sorumluluk çerçevesinde karmaşık ve çok katmanlı uyum süreçlerini yönetmekle yükümlüdür. Bu süreçlerin merkezinde, yasa dışı faaliyetlerin tespit edilmesi ve ilgili kurumlara raporlanması yer alır.
6493 Sayılı Kanun Çerçevesinde Ödeme ve Elektronik Para Kuruluşlarının Sorumlulukları
20/6/2013 tarihli ve 6493 sayılı “Ödeme ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemleri, Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para Kuruluşları Hakkında Kanun”, sektörün yasal çerçevesini çizer. Bu kanun, kuruluşlara sadece ödeme hizmetleri sunma yetkisi vermekle kalmaz, aynı zamanda bu hizmetlerin kötüye kullanılmasını önlemeye yönelik ciddi sorumluluklar da yükler. Kuruluşlar, sundukları hizmetlerin yasa dışı bahis, kumar, dolandırıcılık gibi mali suçlarda kullanılmasını engellemek için gerekli idari ve teknik tedbirleri almak zorundadır. Bu sorumluluk, güçlü bir iç kontrol ve risk yönetimi altyapısı kurmayı gerektirir.
T.C. Merkez Bankası (TCMB) Düzenlemeleri ve Rehberlerinin Rolü
TCMB, 6493 sayılı Kanun’un verdiği yetkiyle sektörü düzenleyen ve denetleyen ana otoritedir. Bu kapsamda yayımladığı yönetmelik, tebliğ ve rehberler, kanunun soyut hükümlerini somut adımlara dönüştürür. Özellikle “Ödeme ve Elektronik Para Kuruluşlarınca Sunulan Hizmetlerin Yasa Dışı Faaliyetlerde Kullanılmasının Önlenmesine İlişkin Risk Yönetimi Rehberi”, kuruluşların takip etmesi gereken asgari risk unsurlarını ve uygulama yöntemlerini detaylandırarak yol gösterici bir rol üstlenir. Bu rehberler, uyum süreçlerinin standartlaştırılmasına ve etkinliğinin artırılmasına hizmet eder.
Şüpheli İşlem Bildirimi (ŞİB) Nedir ve Neden Önemlidir?
Şüpheli İşlem Bildirimi (ŞİB), bir finansal kuruluşun, müşterisi tarafından gerçekleştirilen veya gerçekleştirilmeye teşebbüs edilen bir işlemin yasa dışı faaliyetlerle (kara para aklama, terörizmin finansmanı vb.) ilişkili olduğuna dair şüphe duyması halinde, Hazine ve Maliye Bakanlığı’na bağlı Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) Başkanlığı’na yaptığı bildirimdir. ŞİB, finansal sistemin suçlular tarafından istismar edilmesini önleyen en önemli savunma mekanizmalarından biridir. Bu bildirimler sayesinde, suç gelirlerinin izi sürülebilir, organize suç ağları deşifre edilebilir ve ülke ekonomisinin güvenliği sağlanabilir.
Geleneksel Yöntemlerde ŞİB Raporlamasının Zorlukları ve Operasyonel Yükü
Geleneksel yani manuel yöntemlerle ŞİB süreçlerini yönetmek, günümüzün dijital ve yüksek hacimli işlem dünyasında sürdürülebilir değildir. Milyonlarca işlemin insan gücüyle tek tek incelenmesi; yavaş, hataya açık ve son derece maliyetlidir. Uyum personeli, zamanının büyük bir kısmını rutin ve tekrarlayan kontrollerle harcarken, karmaşık ve gizli suç ağlarını tespit etmekte zorlanabilir. Bu durum, hem “false positive” (yanlış alarm) oranını artırarak gereksiz iş yükü oluşturur hem de “false negative” (gözden kaçan gerçek risk) olasılığını yükselterek kuruluşu ciddi yasal ve itibari risklerle karşı karşıya bırakır.
TCMB Risk Yönetimi Rehberi: Yasa Dışı Faaliyetlerin Önlenmesinde Asgari Unsurlar
TCMB tarafından hazırlanan Risk Yönetimi Rehberi, ödeme ve elektronik para kuruluşları için bir yol haritası niteliğindedir. Bu rehber, yasa dışı faaliyetlerin proaktif bir şekilde tespit edilip engellenmesi için gerekli olan minimum standartları ve beklentileri net bir şekilde ortaya koyar. Kuruluşların bu rehberde belirtilen ilkelere uyması, yasal yaptırımlardan kaçınmaları ve itibarlarını korumaları için zorunludur.
Rehberin Amacı, Kapsamı ve Hukuki Dayanağı
Rehberin temel amacı, 6493 sayılı Kanun kapsamındaki kuruluşların sunduğu hizmetlerin yasa dışı bahis, kumar ve dolandırıcılık gibi suçlarda kullanılmasını önlemektir. Bu doğrultuda, alınması gereken idari ve teknik tedbirler ile izlenecek yöntemleri belirler. Hukuki dayanağını ise ilgili kanun, yönetmelik ve tebliğlerden alan rehber, MASAK yükümlülükleri saklı kalmak kaydıyla, ödemeler alanına özgü risklerin yönetilmesine odaklanır.
Otomatik Takip Mekanizmalarının Zorunluluğu ve Manuel Süreçlerin Destekleyici Rolü
Rehberin en kritik vurgularından biri, sahtekârlık ve mali suçların tespitine yönelik takip mekanizmalarının manuel olmaması gerektiğidir. TCMB, kuruluşların artan işlem hacmini ve karmaşıklığını etkin bir şekilde yönetebilmek için otomatik sistemler kurmasını zorunlu tutmaktadır. Manuel süreçler ise bu otomatik sistemleri besleyecek, destekleyecek ve tespit edilen alarmların incelenmesi gibi noktalarda devreye girecek şekilde tasarlanmalıdır. Temel izleme faaliyeti, insan müdahalesine minimum düzeyde bağlı, teknoloji odaklı olmalıdır.
Risk Temelli Yaklaşımın Önemi ve Proaktif Geliştirme Sorumluluğu
Rehberde listelenen risk unsurları, “asgari” bir çerçeve sunar. Kuruluşlardan beklenen, bu listeyle sınırlı kalmamaları, kendi iş modellerine, müşteri profillerine ve risk değerlendirmelerine göre bu unsurları proaktif bir şekilde sürekli olarak geliştirmeleridir. Risk temelli yaklaşım, her kuruluşun kendi risk iştahını belirlemesini ve kaynaklarını en yüksek riskli alanlara odaklamasını gerektirir. Bu, statik bir kurallar listesini uygulamaktan ziyade, dinamik ve sürekli öğrenen bir uyum kültürü oluşturmak anlamına gelir.
İşlem Anında Tespit ve Aksiyon Alma Süreleri (3 Saat Kuralı)
TCMB, rehberde zamanlamanın kritikliğini net bir şekilde belirtmiştir. Riskli işlem senaryolarına ilişkin tespitlerin “işlem anında” (real-time) gerçekleştirilmesi esastır. Tespit edilen bu riskli durumlara dair yapılacak değerlendirmeler ve alınacak aksiyonlar (örneğin hesabın bloke edilmesi, ek bilgi talep edilmesi) ise işlem anından itibaren “en geç üç saat içerisinde” belirlenmelidir. Bu kural, manuel süreçlerle karşılanması neredeyse imkansız olan bir hız ve verimlilik seviyesi gerektirmekte ve otomatik izleme sistemlerinin önemini bir kez daha ortaya koymaktadır.
TCMB Rehberi Kapsamında Hizmet Türlerine Göre Risk Senaryoları ve İzleme Kriterleri
TCMB’nin Risk Yönetimi Rehberi, teorik bir çerçeve sunmanın ötesine geçerek, farklı hizmet türleri için izlenmesi gereken somut ve pratik risk senaryoları belirlemiştir. Bu senaryolar, kuruluşların otomatik takip mekanizmalarını hangi kurallarla beslemesi gerektiği konusunda net bir yol haritası sunar. İzleme kriterleri, işlem adedi ve tutarından, kullanılan teknik izlere ve müşteri davranışlarına kadar geniş bir yelpazeyi kapsar.
Ödeme Hesabına İlişkin Hizmetler İçin İzlenmesi Gereken Şüpheli Desenler
Bireysel ve ticari ödeme hesapları, yasa dışı fon akışları için en sık kullanılan kanallardan biridir. Bu nedenle rehber, bu alanda çok sayıda izleme kriteri belirlemiştir.
İşlem Frekansı ve Adet Bazlı Kurallar (Günlük/Aylık Para Transferleri)
Bu kurallar, belirli bir zaman dilimindeki anormal işlem yoğunluğunu tespit etmeyi amaçlar. Örnekler arasında bireysel bir hesaptan günlük 10’un üzerinde veya aylık 15’ten fazla farklı kişiye para transferi yapılması gibi senaryolar yer alır.
Tarafların Çeşitliliğine Dayalı Kurallar (Farklı Kişilere/Kişilerden Para Transferleri)
Bu kategori, para toplama veya dağıtma (mule account/para katırı) faaliyetlerini tespit etmeye odaklanır. Bir ödeme hesabına gün içinde 5 veya ay içinde 15 farklı kişiden para gelmesi ya da tam tersi şekilde para gönderilmesi şüpheli kabul edilir.
Müşteri Segmentine Özel Kurallar (Yaş, Hesap Açılış Tarihi)
Risk, tüm müşteriler için eşit değildir. Rehber, 20 yaşından küçükler veya yeni açılmış hesaplar gibi daha yüksek riskli olarak değerlendirilebilecek segmentler için özel kurallar getirilmesini ister. Örneğin, yeni bir hesabın ilk ayında 50’den fazla işlem yapması veya 27.500 TL’yi aşan bir hacme ulaşması dikkatle izlenmelidir.
Teknik ve Dijital İzlere Dayalı Kurallar (IP Adresi, E-posta, Cihaz Bilgileri)
Finansal suçlular genellikle kimliklerini gizlemek için çeşitli teknik yöntemler kullanır. Aynı gün içinde aynı IP’den 5’ten fazla farklı müşteri hesabına erişilmesi, güvenilmeyen e-posta sunucularının kullanılması veya sağlayıcısı bilinmeyen operatörlere ait telefon numaralarıyla işlem yapılması gibi durumlar, teknik tabanlı önemli risk göstergeleridir.
Riskli Coğrafyalar ve Ülkelerle İlişki İşlemler
Yasa dışı bahis faaliyetlerinin yasal olduğu veya off-shore merkezi olarak bilinen ülkelerle ilişkili işlemler (bu ülkelere ait IP adresleri veya telefon numaraları) otomatik olarak daha yüksek riskli kabul edilmeli ve özel bir incelemeye tabi tutulmalıdır.
İşlem Açıklamalarındaki Anomali ve Anahtar Kelimeler
Para transferlerinin açıklama kısımları önemli ipuçları barındırabilir. Anlamsız, ardışık karakterler içeren veya “kumar, bahis, bet, kmr” gibi yasa dışı faaliyetleri çağrıştıran anahtar kelimeler içeren açıklamalar, işlemin derhal şüpheli olarak işaretlenmesini gerektirir.
Müşteri Davranışlarına İlişkin Diğer Göstergeler (Hesap Kapatma/Açma, İş Kolu Kullanımı)
Müşterinin genel davranış kalıpları da risk analizine dahil edilmelidir. Aynı kimlik bilgileriyle sürekli hesap açıp kapatmak, bireysel bir ödeme hesabını kuyumculuk veya oyun pini satışı gibi ticari faaliyetler için yoğun bir şekilde kullanmak şüphe çekici davranışlardır.
Ödeme Aracının Kabulüne İlişkin Hizmetler (Sanal/Fiziki POS) İçin İzleme Kriterleri
İş yerlerine sunulan Sanal POS ve Fiziki POS hizmetleri, özellikle yasa dışı bahis ve dolandırıcılık gelirlerinin sisteme sokulmasında kullanılabilmektedir. Bu nedenle iş yeri davranışlarının yakından izlenmesi kritik öneme sahiptir.
| İzleme Kriteri | Açıklama | TCMB Rehberi Örneği |
|---|---|---|
| Ciro Anormallikleri | İş yerinin ticari geçmişi ve sektör ortalamaları ile uyumsuz, ani ve aşırı ciro artışları. | Ticari geçmişinden bağımsız olarak günlük cironun dört kat ve üzeri artması. |
| İtiraz (Chargeback) Oranları | Müşteri itirazlarının (ters ibraz) belirli bir eşiği aşması, sunulan mal/hizmetle ilgili sorunlara işaret edebilir. | Haftalık itiraz adedinin/tutarının toplam işlemlere oranının %5’i aşması. |
| İşlem Zamanlaması ve Tutarı | İşlemlerin genellikle gece geç saatlerde veya hafta sonu yoğunlaşması, tekrar eden düz tutarlı işlemlerin fazlalığı. | Aylık işlem hacminin %50’sinin 21:00-06:00 arasında gerçekleşmesi. |
| Teknik Bilgiler | İş yerinin web sitesi ve teknik altyapısına ilişkin şüpheli durumlar. | İşlem yapılan domain yaşının 3 aydan küçük olması, POS sunucu IP’sinin yurtdışı olması. |
Cirodaki Anormal Değişimler ve Sektör Ortalamasıyla Karşılaştırma
Bir iş yerinin ticari hayatın olağan akışına aykırı şekilde, kendi sektör ortalamasının çok üzerinde veya geçmişiyle uyumsuz bir hızda ciro artışı yaşaması, en temel şüpheli işlem göstergelerinden biridir.
İtiraz (Chargeback) Oranları ve Yoğunluğu
Yüksek chargeback oranları, genellikle sahte veya kusurlu ürün satışı, hizmetin hiç verilmemesi gibi dolandırıcılık faaliyetlerinin bir sonucudur ve yakından takip edilmelidir.
İşlem Zamanlaması ve Tutarlarına İlişkin Desenler (Gece, Hafta Sonu, Düz Tutar)
Yasa dışı bahis gibi faaliyetler genellikle mesai saatleri dışında yoğunlaşır. Bir iş yerinin cirosunun orantısız bir şekilde gece veya hafta sonu yapılması şüphe çekicidir. Benzer şekilde, çok sayıda yuvarlak ve tekrar eden tutarlı (50, 100, 500 TL gibi) işlem, gerçek bir ticari faaliyetten çok bir para toplama operasyonuna işaret edebilir.
İş Yeri Teknik Bilgilerinin İncelenmesi (Domain Yaşı, IP Adresi, Back URL)
İş yerinin teknik ayak izi de önemlidir. Çok yeni bir domain üzerinden yüksek ciro yapılması, web sitesindeki back URL ile işlem yapılan URL’nin uyumsuz olması veya Türkiye’deki bir iş yerinin yurtdışı IP’li bir sunucu kullanması önemli risk sinyalleridir.
Ticari Geçmiş ve Finansal Bilgilerle Uyumsuzluk
Müşteri kabulü sırasında finansal bilgi sunamayan veya ticari geçmişi olmayan yeni bir iş yerinin kısa sürede çok yüksek ciro limitlerine (örneğin ilk üç ayda 1.000.000 TL) ulaşması, dikkatle incelenmesi gereken bir durumdur.
Şirket Yapısı ve Gerçek Faydalanıcıya İlişkin Riskler
Düşük sermayeli, benzer ortaklık yapılarına sahip çok sayıda paravan şirket kurulması veya tecrübesiz, genç kişilerin üzerine kurulan şirketlerin bir anda sektör ortalamasının üzerinde ciro yapması gibi durumlar, gerçek faydalanıcının gizlendiği ve yasa dışı bir operasyon yürütüldüğü şüphesini doğurur.
Fatura Ödemelerine Aracılık ve Para Havalesi Hizmetleri İçin İzleme Kriterleri
Temsilciler aracılığıyla sunulan fatura ödeme ve para transferi hizmetleri, nakit akışının yoğun olduğu ve takibin zorlaştığı alanlardır.
Bireysel ve Ticari Müşteriler İçin Fatura Adet ve Sorgulama Limitleri
Bir bireysel müşterinin bir ayda 30’dan fazla fatura ödemesi veya bir iş yerinin 70’ten fazla fatura ödemesi gibi olağan dışı yoğunluktaki işlemlerin otomatik olarak izlenmesi gerekmektedir.
Temsilci Bazında Ciro Artışı ve Coğrafi İşlem Dağılımı
Bir temsilcinin cirosunda ani ve dört kat gibi yüksek bir artış yaşanması veya faaliyet gösterdiği il dışından çok sayıda fatura ödemesine aracılık etmesi şüpheli durumlardır.
Temsilci Yapısındaki Şüpheli Durumlar (Aile, Soyadı Benzerliği)
Aynı aileden veya aynı bölgeden çok sayıda kişinin ayrı ayrı temsilci olarak tanımlanması, sistemin kötüye kullanılmasına yönelik bir organizasyon şüphesi yaratır.
Yüksek Hızlı ve Yüksek Hacimli Temsilci İşlemleri
Bir temsilcinin 10 saniye gibi çok kısa bir sürede birden fazla işlem yapması, otomasyon veya script kullanılarak sahte işlemler yapıldığına işaret edebilir. Benzer şekilde, az sayıda müşteriye hizmet vermesine rağmen çok yüksek ciro elde etmesi de bir risk göstergesidir.
Mobil Ödemeye İlişkin Hizmetler İçin Özel Risk Unsurları
Mobil ödeme, hızı ve kolaylığı nedeniyle popüler olsa da kendine özgü riskler barındırır. Rehber, bu alandaki oyuncuları gönderen (GHS) ve alıcı (AHS) hizmet sağlayıcıları olarak ayırır.
Gönderen Ödeme Hizmeti Sağlayıcısı (GHS) Sorumlulukları
Genellikle mobil operatörlerin kontrolündeki bu kuruluşlar, son kullanıcı davranışlarını izlemelidir. Gece geç saatte (21:00-06:00) 3 adet mobil ödeme yapılması veya aynı numaradan bir saat içinde çok sayıda (aynı iş yerine 3, farklı iş yerlerine 5) işlem yapılması gibi senaryolar GHS tarafından takip edilmelidir.
Alıcı Ödeme Hizmeti Sağlayıcısı (AHS) Sorumlulukları
İş yerine ödemenin aktarılmasına aracılık eden bu kuruluşlar için rehber, “Ödeme Aracının Kabulüne İlişkin Hizmetler” başlığındaki Sanal POS kurallarının geçerli olduğunu belirtir.
Saat, Frekans ve Kullanıcı Geçmişine Dayalı Mobil Ödeme Kuralları
Uzun süredir hiç mobil ödeme yapmamış bir numaradan aniden işlem yapılmaya başlanması, tipik bir “hesap ele geçirme” (account takeover) senaryosu olabilir ve bu tür işlemlerin özellikle dikkatle izlenmesi gerekir.
API Bağlantıları Üzerinden Gerçekleşen İşlemlerin İzlenmesi ve Güvenliği
API’ler (Uygulama Programlama Arayüzleri), fintech ekosisteminin can damarıdır ancak aynı zamanda önemli güvenlik ve uyum riskleri de taşır. TCMB, API’lerin kötüye kullanılmasını önlemek için özel tedbirler alınmasını şart koşar.
API Envanteri Oluşturma ve Yönetme Yükümlülüğü
Kuruluşlar, hizmet verdikleri tüm iş yerleri, temsilciler ve müşteriler için hangi API’leri, hangi IP adresi ve URL için sağladıklarını içeren detaylı bir envanter tutmak ve bu envanteri düzenli olarak güncellemekle yükümlüdür.
Denetim İzlerinin Tutulması ve İçermesi Gereken Asgari Bilgiler
API üzerinden geçen her işleme ait detaylı denetim izlerinin (log) saklanması zorunludur. Bu izler asgari olarak; işlem türü, tutarı, zamanı, müşteri ve iş yeri bilgileri, kaynak ve hedef IP adresleri gibi verileri içermelidir.
API Güvenlik Tedbirleri (IP Beyaz Liste, URL Kısıtlaması, Güçlü Kimlik Doğrulama)
API bağlantılarının güvenliği en üst düzeyde sağlanmalıdır. Bu kapsamda, API’nin sadece belirli, statik IP adreslerinden gelen isteklere cevap vermesi (beyaz liste), API anahtarlarının güvenli saklanması, güçlü kimlik doğrulama mekanizmalarının kullanılması ve API’nin bildirilen web sitesi dışında çalışmasının engellenmesi gibi tedbirler alınmalıdır.
Otomasyonun Raporlama Yükünü Hafifletmedeki Rolü: Manuel Kontrolden Akıllı Sistemlere Geçiş
TCMB rehberinde detaylandırılan yüzlerce kural ve senaryonun manuel olarak takibi, günümüz finansal işlem hacimleri düşünüldüğünde imkansızdır. Raporlama yükümlülüklerini eksiksiz, hatasız ve zamanında yerine getirebilmek için manuel kontrolden akıllı otomasyon sistemlerine geçiş bir tercih değil, bir zorunluluktur. Bu geçiş, uyum süreçlerinde devrim niteliğinde bir verimlilik artışı sağlar.
Manuel İşlem İzlemenin Yetersizlikleri: Hız, Hacim ve İnsan Hatası Faktörü
Manuel izleme, birçok temel zorlukla karşı karşıyadır. Milyonlarca işlemi gerçek zamanlı olarak analiz etmek insan kapasitesini aşar. Bu durum, TCMB’nin “3 saat kuralı” gibi katı zaman sınırlamalarına uymayı imkansız kılar. Ayrıca, süreç tamamen insan dikkatine ve yorumuna dayandığı için yorgunluk, dikkatsizlik ve öznellik gibi faktörler nedeniyle hata yapma riski yüksektir. Gözden kaçan şüpheli bir işlem, kurum için milyonlarca liralık cezalara ve itibar kaybına yol açabilir.
Otomatik İzleme Sistemlerinin Avantajları: Gerçek Zamanlı Tespit, Tutarlılık ve Verimlilik
Otomatik dolandırıcılık tespit ve önleme sistemleri, bu zorlukların üstesinden gelir. Saniyeler içinde milyonlarca işlemi önceden tanımlanmış kurallara ve risk senaryolarına göre tarayabilirler. Tespitler anında yapılır ve insan yorumundan bağımsız olduğu için her zaman tutarlıdır. Bu sistemler, uyum ekiplerini rutin ve tekrarlayan işlerden kurtararak, zamanlarını ve uzmanlıklarını yalnızca sistem tarafından işaretlenen yüksek riskli vakaları derinlemesine incelemeye ayırmalarına olanak tanır. Bu da operasyonel verimliliği en üst düzeye çıkarır.
| Özellik | Manuel İşlem İzleme | Otomatik İşlem İzleme (aiReflex gibi) |
|---|---|---|
| Hız | Yavaş, işlem sonrası analiz | Gerçek zamanlı (Anlık) |
| Kapasite | Düşük, işlem hacmiyle sınırlı | Çok yüksek, ölçeklenebilir |
| Tutarlılık | Düşük, insan faktörüne bağlı | Yüksek, kurallara dayalı ve objektif |
| TCMB 3 Saat Kuralı Uyumu | Neredeyse imkansız | Tam uyumlu |
| Maliyet | Yüksek operasyonel maliyet (personel) | Düşük operasyonel maliyet, yüksek yatırım getirisi |
| Hata Oranı | Yüksek (False Positive/Negative) | Düşük (Yapay zeka ile optimize edilmiş) |
Kural Bazlı Sistemler ve Davranışsal Analitiğin Birlikte Kullanımı
Modern otomatik izleme platformları, iki temel teknolojiyi bir arada kullanır. Kural bazlı motorlar, TCMB rehberinde belirtilen “bir hesaba günde 5 farklı kişiden para gelmesi” gibi net ve somut senaryoları tespit etmek için mükemmeldir. Davranışsal analitik ve yapay zeka ise daha önce hiç görülmemiş, karmaşık ve gizli dolandırıcılık desenlerini ortaya çıkarır. Bir kullanıcının normal davranış profilinin dışına çıkan (anomali) işlemleri tespit ederek, kural setlerinin henüz kapsamadığı yeni tehditlere karşı proaktif bir koruma sağlar.
Otomatik ŞİB Süreci: Tespitten Raporlamaya Uçtan Uca Verimlilik
Gelişmiş otomasyon platformları, sadece şüpheli işlemi tespit etmekle kalmaz, aynı zamanda raporlama sürecini de kolaylaştırır. Sistem, şüpheli bir işlem tespit ettiğinde otomatik olarak bir “vaka” (case) oluşturur. Bu vaka dosyasına, kararı destekleyen tüm kanıtları (ilişkili işlemler, müşteri bilgileri, kural ihlali detayı vb.) ekler. Uyum görevlisi, bu hazır dosya üzerinden incelemesini yapar ve tek bir tuşla MASAK formatına uygun ŞİB raporunu oluşturabilir. Bu, tespitten raporlamaya kadar olan süreci haftalardan saatlere indirir.
Çözüm Olarak Bulut İşlem İzleme: Fraud.com aiReflex Teknolojisi
TCMB’nin karmaşık ve katı kurallarına uyum sağlamak, manuel süreçlerle imkansız hale gelirken, doğru teknoloji yatırımı kuruluşlar için bir can simidi görevi görür. Bu noktada, İHS Teknoloji’nin Türkiye’de sunduğu Fraud.com aiReflex platformu, Bulut İşlem İzleme teknolojisi ile yeni nesil bir çözüm sunarak kuruluşların hem yasal yükümlülüklerini eksiksiz yerine getirmesini hem de operasyonel verimliliklerini artırmasını sağlar.
aiReflex Nedir? Gelişmiş Bir İşlem İzleme ve Dolandırıcılık Önleme Platformu
aiReflex, kural tabanlı sistemlerin gücünü yapay zeka ve makine öğrenmesi ile birleştiren hibrit bir dolandırıcılık önleme platformudur. Sadece bilinen tehditleri değil, aynı zamanda daha önce hiç karşılaşılmamış karmaşık dolandırıcılık desenlerini de gerçek zamanlı olarak tespit etme yeteneğine sahiptir. Bulut tabanlı (SaaS) mimarisi sayesinde, kurumların herhangi bir donanım yatırımı yapmadan hızla devreye alabileceği esnek ve ölçeklenebilir bir yapı sunar.
aiReflex’in TCMB Rehberindeki Senaryoları Karşılama Kapasitesi
aiReflex, TCMB rehberinde yer alan tüm senaryoları ve daha fazlasını otomatize etmek için tasarlanmıştır. Platformun sunduğu yetenekler, düzenleyici beklentilerle birebir örtüşmektedir.
Dinamik Kural Motoru ile Rehber Kriterlerinin Otomatikleştirilmesi
Platformun esnek kural motoru, rehberde belirtilen “günlük 10’un üzerinde para transferi”, “ciroda dört kat artış” veya “riskli anahtar kelimeler” gibi yüzlerce spesifik senaryonun sisteme kolayca tanımlanmasına olanak tanır. Bu kurallar, işlem anında saniyeler içinde çalışarak anlık tespit sağlar ve TCMB’nin “3 saat kuralı”na tam uyumu garanti eder.
Yapay Zeka ve Makine Öğrenmesi ile Bilinmeyen Tehditlerin Tespiti
aiReflex’in yapay zeka modülü, her bir müşterinin ve iş yerinin normal davranış profilini sürekli olarak öğrenir. Bu profilin dışına çıkan anormal işlemleri (anomali tespiti) anında yakalar. Bu sayede, henüz TCMB rehberine girmemiş veya dolandırıcılar tarafından yeni geliştirilmiş yöntemlere karşı proaktif bir savunma hattı oluşturur.
Davranışsal Biyometri ve Cihaz Tanımlama ile Güvenliğin Artırılması
Platform, sadece işlem verilerini değil, aynı zamanda işlemin yapıldığı cihaza (Device Fingerprinting) ve kullanıcının davranışsal özelliklerine (klavye kullanım hızı, fare hareketleri vb.) de bakar. Bu sayede, çalınan kimlik bilgileriyle bir başkasının hesabından işlem yapılmaya çalışılması gibi “hesap ele geçirme” (account takeover) saldırılarını yüksek bir doğrulukla tespit edebilir.
Otomatik Raporlama ve Vaka Yönetimi Modülü ile Uyum Ekiplerinin Güçlendirilmesi
aiReflex, şüpheli bir işlem tespit ettiğinde, ilgili tüm verileri içeren bir vaka dosyası oluşturur. Uyum ekipleri, bu merkezi vaka yönetimi ekranından tüm alarmları inceleyebilir, notlar ekleyebilir ve kararlarını kaydedebilir. İnceleme sonucunda ŞİB hazırlanması gerektiğinde, sistem MASAK formatına uygun raporu otomatik olarak oluşturarak manuel rapor hazırlama yükünü tamamen ortadan kaldırır. Bu da uyum ekiplerinin verimliliğini katlayarak artırır.
Bulut Tabanlı Mimarinin Sağladığı Esneklik, Ölçeklenebilirlik ve Hızlı Entegrasyon
aiReflex’in bulut tabanlı bir çözüm olması, kuruluşlara önemli avantajlar sunar. Donanım satın alma, kurulum ve bakım gibi maliyetler ortadan kalkar. İşlem hacimleri arttığında sistem otomatik olarak ölçeklenir, böylece performans sorunu yaşanmaz. En önemlisi, API tabanlı entegrasyonu sayesinde mevcut sistemlere haftalar içinde hızlı ve sorunsuz bir şekilde bağlanabilir, bu da projenin hayata geçme süresini önemli ölçüde kısaltır.
Otomatik Şüpheli İşlem Bildirimi İçin Neden İHS Teknoloji’yi Tercih Etmelisiniz?
Doğru teknoloji platformunu seçmek kadar, bu teknolojiyi hayata geçirecek doğru iş ortağını seçmek de kritik öneme sahiptir. İHS Teknoloji, global bir teknoloji olan Fraud.com’u yerel pazarın ihtiyaçları ve mevzuat bilgisiyle birleştirerek finansal kuruluşlara uçtan uca bir çözüm ve stratejik bir ortaklık sunar.
Yerel Mevzuata ve TCMB Rehberlerine Hakim Uzman Kadro
İHS Teknoloji’nin danışman ekibi, Türkiye’deki 6493 sayılı Kanun, MASAK yükümlülükleri ve TCMB’nin yayımladığı tüm rehber ve tebliğlere derinlemesine hakimdir. Bu uzmanlık, aiReflex platformunun sadece teknik olarak değil, aynı zamanda yerel mevzuatın tüm inceliklerine uygun şekilde yapılandırılmasını garanti eder. Size özel risk senaryolarının oluşturulmasında ve mevcut süreçlerinizin iyileştirilmesinde proaktif bir rol oynarlar.
Fraud.com’un Global Teknolojisi ile Yerel Destek ve Danışmanlık Hizmeti
Bu iş birliği, müşterilere her iki dünyanın da en iyi yönlerini sunar: Fraud.com’un dünya çapında kanıtlanmış, en son yapay zeka ve makine öğrenmesi teknolojileri ile İHS Teknoloji’nin yerel, kolay ulaşılabilir ve Türkçe destek sunan uzman ekibi. Projenin her aşamasında (analiz, entegrasyon, canlıya geçiş ve sonrası) yanınızda olan bir iş ortağına sahip olursunuz.
Kurumun Mevcut Altyapısına Hızlı ve Sorunsuz Entegrasyon Kabiliyeti
İHS Teknoloji’nin tecrübeli teknik ekibi, aiReflex platformunun kurumunuzun mevcut temel bankacılık (core banking), kart işlemcisi veya diğer altyapı sistemleriyle sorunsuz bir şekilde entegre olmasını sağlar. Güçlü API altyapısı ve esnek mimari sayesinde, entegrasyon süreci haftalar içinde tamamlanarak projenin hızla değer yaratmaya başlaması hedeflenir.
Uçtan Uca Finansal Suçlarla Mücadele Çözümleri ve Stratejik Ortaklık Yaklaşımı
İHS Teknoloji, sadece bir ürün satıcısı değil, finansal suçlarla mücadelede stratejik bir iş ortağınızdır. Şüpheli işlem izlemenin yanı sıra, müşteri tanıma (KYC) süreçleri, siber güvenlik ve veri koruma gibi alanlarda da bütünsel çözümler sunar. Amacımız, teknolojiyi kullanarak uyum süreçlerinizi bir maliyet merkezi olmaktan çıkarıp, kurumunuzun itibarını koruyan ve sürdürülebilir büyümesini destekleyen bir rekabet avantajına dönüştürmektir.

