En sık karşılaşılan scam (dolandırıcılık) işlemlerine karşı ne kadar hazır olduğunuzu test edebilmeniz için ve bu işlemlerden kendinizi koruyabilmeniz için bir quiz hazırladık.

Scam işlemleri uzun süredir hayatımızın bir parçası ve farkında olmadan bu konuda oldukça gelişme gösterdik. Örneğin; artık hiçbirimiz Nijeryalı prenslerin yatırımcı aradığı e-postalara kanmıyoruz. Ya da aniden beliren ve kredi kartı bilgilerimize karşılık olarak bize tatil fırsatı sunacağını vaat eden pop-uplara da kanmıyoruz. Fakat bu gelişmeler yeterli değil, çünkü dolandırıcılar (scammer) hâlâ hedeflerinin peşinden gidiyorlar. Maalesef teknoloji bizim için geliştiği kadar scammerlar için de gelişiyor ve yeni yeni yöntemler deniyorlar.

12. Gelecek buluşmaları toplantısı ” Türkiye İş Bankası ile Gelecek Buluşması ” adıyla bankanın teknoloji yönetimi ekibi ve Teknoloji şirketlerinin katılımıyla iş kuleleri’nde gerçekleşti. IHS Teknoloji Kurumsal Hizmetler Direktörü Kadir Yüceer’in “Dolandırıcılık operasyonlarının tek noktadan kolay yönetimi” konusuyla geliştirdikleri FCASE yazılımından bahsetti.

Dolandırıcılık işlemlerinden kaçınmak hakkında ne kadar bilgi sahibisiniz?

En yaygın dolandırıcılık işlemlerine dair bilginizi test edin ve korunmak için neler yapabileceğinizi öğrenin.

Soru 1: Bankanızdan ya da tanıdığınız başka bir şirketten hesabınızla ilgili sorun olduğuna dair bir metin aldınız. Ne yaparsınız?

1. İstenilen bilgileri veririm.
2. Metnin sunmuş olduğu bir çıkma yerine tıklayarak çıkış yaparım.
3. Herhangi bir linke cevap vermeden ya da tıklamadan önce biraz araştırırım.

Doğru cevap: 3. Herhangi bir linke cevap vermeden ya da tıklamadan önce biraz araştırırım.

Kişilerin sabit hatlar yerine cep telefonlarını tercih etmesi ve e-postaların yerine mesajlaşmayı tercih etmesi üzerine scammerlar da tercihlerini değiştirdi ve mobil cihazlara yöneldi. Bunun en yaygın örnekleri; phishing (kimlik avı) ve smishing (sms ile phishing) yöntemleridir. (Bu yöntemler ile dolandırıcılar, bilgilerinizi paylaşmanız için sizi yanıltan e-postaları ya da smsleri kullanıyorlar ve ayrıca kötü amaçlı yazılımları cihazlarınıza yüklemeyi deniyorlar.) Herhangi bir metnin içeriğinde yer alan bir linke tıkladığınız anda hesap ya da kredi kartı bilgilerinizi vermenizi isteyen ücretsiz bir hediye kartı gibi sahte tekliflerle karşılaşabilirsiniz. Yapılan araştırmalara göre bu scam türü son yıllarda daha da geliştirilmiş ve 'numara sahteciliği' (number spoofing) tekniği de yönteme dahil edilmiştir. Bu tekniğe göre tanıdığınız bir kişinin telefon numarasının alan kodu ya da ilk haneleri değiştirilerek size ulaşılıyor. Eldeki verilere göre son 2 yılda bu yöntem 4 kat artmıştır.

Koruma planınız: Mesajı/e-postayı gönderen kişinin ya da aramayı yapan kişinin meşru bir kişi olup olmadığını kontrol etmeden önce herhangi bir linke tıklamayın ya da telefonda bilgi vermeyin. Hatta şüphelendiğiniz aramaları cevaplamayın. Karşınızdaki kişi eğer gerçek kişiyse size tekrar ulaşacaktır.

Soru 2: Bir ATM bulmak için Google Maps'i kullandınız. Karşınıza bir benzin istasyonunda ve bir bankada olmak üzere 2 farklı ATM çıktı. Hangisini tercih edeceksiniz?

1. Direkt olarak bankaya.
2. Benzin istasyonu. Hem depomu hem cüzdanımı doldururum.
3. Bana en yakın olana.

Doğru cevap: 1. Direkt olarak bankaya.

Bankalar, manyetik şeritlerin scammerların işlerini kolaylaştırdıklarını düşündükleri için genellikle kartlarda veri depolamak için çip teknolojisini kullanırlar. Buradaki amaç kart okuyuculara bağlanacak olan cihazlarla ve kötü amaçlı kullanımlarla mücadele etmektir. Fakat bu da scammerların hızını kesmeye yetmedi ve scammerlar çipli banka kartlarındaki verileri okuyabilen ve ATM'lere takılabilen cihazlar geliştirdi. Üstelik bu cihazları fark etmek oldukça güç.

Koruma planınız: Mümkünse bir bankanın ATM'sini kullanmayı tercih edin. Eğer yakınlarda bankanınkiler dışında farklı bir kamera varsa şifrenizi girerken elinizle şifrenizi koruyun. Eğer kartınızı yuvaya yerleştirirken herhangi bir fiziksel zorlanma hissediyorsanız işleminize devam etmeyin ve bankanıza bildirin.

Soru 3: Facebook'un son popüler scam işlemlerinden bir tanesi "like farming". Like farming paylaşımları karşınıza çıkınca ne yapacaksınız?

1. FarmVille'nin yaratıcıları benzer bir oyun yapmışlar. Katılırım.
2. Organik sebze ve meyvelerin siparişlerini verebileceğim bir yere benziyor.
3. Scammerların yeni click tuzağı. 'Like'ları aldıktan sonra bu paylaşımları scam işlemleri için kullanıyorlar.

Doğru cevap: 3. Scammerların yeni click tuzağı. 'Like'ları aldıktan sonra bu paylaşımları scam işlemleri için kullanıyorlar.

Facebook'ta terk edilmiş yavru köpekler ya da doğum günü tebrikleri isteyen sevimli çocuklar için bir "like" atmanın kime ne zararı olabilir diye düşünüyor olabilirsiniz. Fakat scammerlar dikkat çekmek için bu tür başlıkları kullanıyorlar. Facebook'ta 'like farming' olarak bilinen bu strateji sizden gönderiyi beğenmenizi ve gönderideki kişilere bu sayede bağış gideceğini söylüyor. Ya da aynı strateji, çok sayıda belirli gönderiyi beğenmeniz durumunda size para vermeyi teklif ediyor. Fakat gerçek bu kadar masum değil. Bir gönderi için istenilen sayıda beğeniye ya da paylaşıma ulaşıldıktan sonra gönderinin içeriği değiştiriliyor ve online ürünler satan sahte bir işletmeye ya da gerçek olamayacak kadar iyi görünen ürünlere dönüşerek insanları kötü şeylere teşvik etmenizi sağlıyor.

Koruma planınız: Duygusallık katılmış paylaşımlara karşı dikkatli olun.Vereceğiniz etkileşimler scammer web sitelerinin Facebook’un haber akışında daha fazla yer bulmalarını sağlayabilir.

Soru 4: Kişisel bilgilerinize hakim olan bir müşteri temsilcisinden telefon aldınız. Cihazınızda bir sorun olduğunu ve sorunu düzeltmek için uzaktan erişime ihtiyaç duyduğunu söylüyor. Ne yapacaksınız?

1. Temsilcinin talimatlarına uyarak bilgisayarıma erişimini sağlarım.
2. Tıpkı ‘Seinfeld’ dizisindeki gibi müşteri temsilcisinin ev numarasını isterim.
3. Telefonu kapatırım.

Doğru cevap: 3. Telefonu kapatırım.

Scammer teknik destek ekipleri kuru bir telefon araması yapmaz. Ayrıca muhtemelen karşınıza bir pop-up çıkarırlar ve bilgisayarınızda bir sorun olduğunu bildirerek yardım almak için gitmeniz gereken linki ya da telefon numarasını bildirirler. Pek ikna edici görünmüyor olsa da birçok insan bu 'sözde onarım' için ikna edilmiştir ve ödeme yapmıştır. Microsoft'un araştırmasına göre bu scam girişimlerine maruz kalan 3 insandan 2'si bu aldatmacalara kanmıştır. Bu durum sadece bir para kaybı değildir, aynı zamanda dolandırıcıların bilgisayarınıza erişmesine ve kötü amaçları yüklemesine de izin vermiş olursunuz.

Koruma planınız: Bilgisayarınızla ilgili bir sorununuz varsa satın aldığınız şirkete ya da üreticinizin müşteri hizmetleri departmanına mail ya da telefon yoluyla başvurun. Meşru olduğundan emin olmadığınız kişilerin bilgisayarınızla uzaktan erişim kurmasına izin vermeyin.

Soru 5: Popüler bir şov için bilet satın almak istiyorsunuz ve bir bilet satış web sitesinde uygun biletler var. Satın alacak mısınız?

1. Evet, kredi kartımla alırım. Gerekirse daha sonra iptal ederim.
2. Riske girmek istemiyorum, gidip gişeden biletimi alırım.
3. Karaborsadan hallederim uğraşmaya gerek yok.

Doğru cevap: 2. Riske girmek istemiyorum, gidip gişeden biletimi alırım.

Bir satıcı aracılığıyla bilet almak her zaman risklidir. Bu tür satış işlemleri genellikle piyasa fiyatının daha üzerinde gerçekleşir. İnsanlar genellikle bu aldatmacaya düşüyorlar çünkü bu tür web siteleri meşru bir gişeymiş gibi görünerek piyasa fiyatının web sitesindeki fiyattan daha yüksek olduğu izlenimi veriyor.

Koruma planınız: Biletinizi meşru bir aracıdan ya da direkt olarak ilgili mekânın gişesinden almanız en güvenli yoldur. Eğer online bir platform kullanacaksanız herhangi bir sorun olması durumunda para iadesi alacağınızdan emin olmalısınız. Ayrıca online ödeme sırasında adres çubuğunda web sitesinin güvenli olduğunu belirten bir asma kilit olduğundan da emin olmalısınız.

Soru 6: Bilgisayar korsanları bilgisayarınıza sızmayı başardı ve dosyalarınızı şifreledi. Dosyalarınıza tekrar erişebilmeniz için fidye talep ediyorlar. Ortalama ne kadar ödemeniz gerekiyor?

1. 106$
2. 522$
3. 2,156$
4. 7,247$
5. 10,873$

Doğru cevap: B 522$

Ransomware (fidye) dolandırıcılığı olarak adlandırılan bu yöntemde scammerlar bir e-posta yoluyla bilgisayarınıza sızar. Bu e-posta genellikle güvendiğiniz bir kişiden gelir. Linke tıkladığınız anda kötü amaçlı yazılım bilgisayarınıza yüklenir ve dosyalarınız şifrelenir. Yapılan araştırmalara göre bu tür durumlarda ödemeniz gereken ortalama fidye tutarı 522$'dır.

Koruma planınız: Bir arkadaşınızdan ya da hatta bir aile üyenizden gelmiş olsa bile e-postalarınızdaki linklere tıklamaktan kaçının. Önemli verilerinizi harici bir sürücüde ya da bulutta yedeklediğinizden emin olun. Böylelikle bilgisayarınızdaki dosyalar gitmiş olsa bile dosyalarınıza erişebilirsiniz. Güncel yazılımlar kullanın, çünkü güncel olmayan yazılımlara sızmak daha kolaydır. Ayrıca bir anti virüs yazılımı kullanın ve bu tarz linkleri tarayıcınızda tıklamanızı önleyecek olan pop-up engelleyicileri etkinleştirin.

Soru 7: Yakın zamanda gerçekleşen bir yangının sonucunda online hayır kurumları tarafından yardım toplanıyor. Yardım edecek misiniz?

1. Evet
2. Hayır

Doğru cevap: B Hayır

Hayır işlerinden tutun yeni iş girişimlerine kadar her şey için para toplayan bağış siteleri genellikle meşru değildir. Ayrıca bu sitelerdeki kampanyalar genellikle scammerlar tarafından yangınlar ve depremler gibi doğal afetlerin ardından oluşturulur. Çünkü bu gibi dönemlerde insanların duygusallığından faydalanmak daha kolaydır.

Koruma planınız: Parayı kontrol edecek olan kişiyi bizzat tanımıyorsanız ilgili kampanyanın tamamen meşru olduğuna ikna olana kadar destek vermemeniz en doğru adım olacaktır. Ayrıca yardım etmek istediğiniz konuda hizmet veren bir yerel hayır kurumu mutlaka vardır, yakınınızda bulunan meşru bir hayır kurumunu tercih edebilirsiniz.

Quiz 7 soru ile tamamlandı!


Arkadaşlarınızla Paylaşın:

Want more stuff like this?

Get the best viral stories straight into your inbox!
Don`t worry, we don`t spam